روان آرام

سمینار روانشناسی بالینی

مهشید ملوکی — Fri, 26 Jun 2009 12:24:02 GMT

استاد محترم جناب آقای دکتر اسکندری

با عرض سلام و خسته نباشید

لطفا برای ملاحظه تکلیف درس سمینار به ادامه مطلب مراجعه فرمایید.

پیروز باشید.

مهشید ملوکی

عنوان

تاثیر تاخیر رشد در کودکان و مشکلات رفتاری بر ادراک سلامت جسمانی مادران در اوایل کودکی

نویسنده

بدری ابهت

چکیده

مادران کودکان آهسته گام ممکن است سلامت روانی کمتری را از دیگر مادران تجربه کنند، اگرچه در مورد اینکه چگونه تٲخیر در رشد کودکان ممکن است ادراک سلامت جسمانی مادران را پیش بینی کند، پژوهش کمی انجام شده است. کودکان آهسته گام مشکلات رفتاری بیشتری را بروز می دهند که احتمال دارد اثر منفی بر سلامت مادران داشته باشد. ما رابطه بین تٲخیر در رشد و مشکلات رفتاری در سن سه سالگی کودک و سلامت جسمانی ادراک شده توسط مادر در دوره های 3و4و5 سالگی کودک در خانواده های 218 کودک با و بدون تٲخیر رشد را مورد آزمون قرار دادیم.

نمونه مورد مطالعه شامل 218 خانواده از پنسیلوانیای مرکزی و کالیفرنیای جنوبی در آمریکا بود که توسط سازمان های محلی که عهده دار خدمات تشخیصی و مداخله ای برای افراد با مشکلات رشدی بودند به شرکت در امر پژوهش گمارده شدند. ما دریافتیم که مادران کودکان آهسته گام در سه سالگی کودک سلامت جسمانی همزمان و بعدی کمتری را نسبت به مادران کودکان با رشد عادی گزارش می نمایند. فقط مشکلات رفتاری کودک و تعامل وضعیت رشد و مشکلات رفتاری، اما نه وضعیت رشد به خودی خود، پیش بین سلامت مادر بود. مشکلات رفتاری اوایل کودکی در سلامتی بعدی مادر بیش از و وراء سلامتی اولیه مادر سهیم بود که خود بیانگر یک رابطه علیّ احتمالی بین مشکلات رفتاری کودک و سلامت جسمانی مادر است. ارتباط بین مشکلات رفتاری کودک و سلامتی مادر با عامل استرس فرزند پروری تعدیل و علائم افسردگی نقش واسطه را دارا بود. مادران دارای کودکان با تٲخیر رشد و مشکلات رفتاری زیاد، گروه پر مخاطره ویژه ای هستند که ممکن است به طور اختصاصی نیازمند مداخله های زودرس باشند. ضروری است که پژوهش های بعدی مسیرهای رفتاری و زیست شناختی که توسط آنها چنین استرس زاهای مربوط به کودک بر سلامت جسمانی مادر تٲثیر می گذارد را مورد آزمون قرار دهند.

واژگان کلیدی : USA، مادران، تٲخیر رشد، کودکان آهسته گام، مشکلات رفتاری، سلامتی مادر، کودکان در شن پیش دبستانی.

مقدمه

مسیرهای تٲثیر استرس مزمن بر سلامت جسمانی

تحقیقات زیادی استرس مزمن و افسردگی را با سلامت جسمانی کمتر مربوط می دانند. ( تیلور، لرنر، سیج، و سیمن، 2004 ) . از جمله کاربرد ایمنی سرکوب شده ( هربرت و کوهن، 1993 ) و افزایش میزان مرگ و میر ( مارتین و همکاران، 1995 ). راه های بسیاری وجود دارد که استرس مزمن و یا علائم افسردگی در مادران به " زیر جلدشان " نفوذ کرده و باعث تٲثیر بر کارکرد ایمنی یا سلامت جسمانی گردد ( تیلور و همکاران، 1997 ). استرس و علائم افسرده ممکن است بر عادات و رفتارهای سلامت اثر گذاشته و به صورت طولانی مدت موجب برانگیختگی و بی نظمی چند جانبه عصب – غدد درون ریز سیستم پاسخ به استرس شود که خود کارکرد ایمنی و سلامت را به خطر می اندازد ( برای مرور، به مک ایون، 2000 رجوع کنید ). هر دوی این مسیرهای بالقوه ممکن است ادراک شخصی مادر از سلامت جسمانی خود، به علاوه نشانگر های زیست شناختی و عینی سلامت را مورد تٲثیر قرار دهد. بنابراین ما نقش تعدیل کننده بالقوه ادراک استرس و علائم افسردگی را به عنوان ساز و کارهایی که تٲخیر رشد کودک و مشکلات رفتاری از طریق آنهابر سلامت جسمانی ادراک شده بعدی مادر اثر می گذارند را بررسی می کنیم .

این پژوهش چگونگی تعادل تٲخیر رشد کودک، مشکلات رفتاری و عوامل روان شناختی مادر (استرس و افسردگی) و پیش بینی سلامت جسمانی مادر با گزارش شخصی او در طول 3 تا 5 سالگی کودک را ارزیابی می کند. سؤال های تحقیق به ترتیب زیر هستند:

1) آیا مادران کودکان آهسته گام در طول 3 تا 5 سالگی کودک به نسبت مادران کودکان با رشد عادی در همان سنین خود را از نظر جسمانی ضعیف تر می پندارند؟ آیا این رابطه به مشکلات بیشتر رفتاری کودک آهسته گام بستگی دارد؟

2) آیا مشکلات تٲخیر رشد اولیه و یا مشکلات رفتاری در سن 3 سالگی ، تغییرات سلامت جسمانی مادر را در دو سال بعد پیش بینی می کند؟ برای درک متعاملی بودن این رابطه سؤال دیگر این است که آیا سلامت جسمانی مادر هنگام 3 سالگی کودک ، تغییرات دو سال بعد مشکلات رفتاری کودک را پیش بینی می کند؟

3) آیا استرس مادر بودن و علائم افسردگی در سنین 3 و 4 و 5 سالگی کودک رابطه بین استرس زاهای اولیه کودکی (تٲخیر رشد و مشکلات رفتاری) در 3 سالگی و سلامت جسمانی بعدی مادر در 5 سالگی کودک را تعدیل می کند؟

4) آیا استرس مادر بودن و علائم افسردگی در 4 سالگی کودک رابطه بین استرس زاهای اولیه کودکی (تٲخیر رشد و مشکلات رفتاری) در 3 سالگی و سلامت جسمانی بعدی مادر در 5 سالگی کودک را تعدیل می کند؟

روش تحقیق

شرکت کنندگان:

شرکت کنندگان در این پژوهش 218 خانواده با کودکان 3 ساله بودند. تعداد 126 کودک پسر و 92 کودک دختر بودند. آنها برای شرکت در یک تحقیق طولانی مدت روی کودکان پیش دبستانی به کار گرفته شدند. نمونه تحقیق حاضر از پنسیلوانیای مرکزی (25٪) و از کالیفرنیای جنوبی (75٪) انتخاب شده بودند . کودکان طبق تٲخیر در رشد طبقه بندی گردیدند. تعداد 91 نفر با تٲخیر رشد و 127 نفر با رشد عادی بودند . خانواده های کودکان آهسته گام از طریق مؤسسات محلی که وظیفه اشان خدمت به خانواده های کودکان آهسته گام و یا دارای مشکلات رفتاری است به کار گمارده شدند. در کالیفرنیا عملاً تمام خانواده هایی که کودکان آهسته گام دارند جهت استفاده از خدمات این مؤسسات در آنها ثبت نام می کنند. معیارهای انتخاب این کودکان به شرح زیر بود:

¨ الف) داشتن سن 30 تا 40 ماه

¨ ب) نمره 40 تا 84 در مقیاس II رشد بیلی (BSID-II)

¨ ج) قابلیت حرکت

¨ د) عدم تشخیص اوتزیم در مورد آنها

چنین معیارهای شمول، اجازه ورود کودکان مرزی، با سطح ملایم تر و متوسط ناتوانی های ذهنی که با IQ آنها نشان داده می شود به گروه آهسته گام را فراهم می نمود. شرکت دادن کودکانی که از نظر توانایی ذهنی در سطح مرزی قرارداشتند، منعکس گر تحقیقاتی است که نشان داده اند این کودکان در معرض خطر افزون تشخیص دوگانه در مقایسه با کودکان دارای سطوح دیگر تٲخیر رشد قرار دارند (فنینگ، بیکر، بیکر و کرنیک، 2007 ). همانند دیگر سطوح ناتوانی ذهنی ، سطح مرزی عملکرد ذهنی به عنوان یک اختلال روانی در DSM-IV متن باز بین شده، تشخیص داده می شود (انجمن روانپزشکی آمریکا، 2000) .

خانواده های گروه رشد عادی از طریق مهد کودک ها و پیش دبستانی ها به کار گرفته شدند و معیار انتخاب کودک به شرح زیر بود:

الف ) داشتن 30 تا 40 ماه سن ،

ب ) نمره 85 یا بیشتر در مقیاس رشد بیلی ،

ج ) عدم تولد زودرس یا ناتوانی رشدی .

جدول 1 ویژگی های جمعیتی این کودکان را با توجه به وضعیت رشد آنها در 3 سالگی نشان می دهد. در نمونه ترکیبی معدل سن کودکان منتخب در آغاز مطالعه 2/35 ماه بود ؛ 60٪ آنها سفید اروپایی، 5/16٪ اسپانیایی نژاد، 9/6٪ آفریقایی تبار، 8/2٪ آسیایی تبار و 8/13٪ ترکیبی از نژادها و یا سایر نژادها بودند. به کارگیری اولیه افراد با تمرکز روی خانواده های دست نخورده صورت گرفت، بنابراین اغلب آنها از گروه ازدواج کرده بودند (85٪) ؛ 47٪ مادران و 48٪ پدران دارای تحصیلات دانشگاهی بودند و 52٪ خانواده ها درآمدی برابر یا بالغ بر 50000 دلار در سال داشتند. در گروه کودکان آهسته گام، اکثر آنها (46 کودک، 7/51٪) دارای تٲخیر رشد تشخیصی نامتمایز بودند؛ اگرچه 13 کودک به فلج مغزی، 11 کودک به سندروم داون و 7 کودک به دیگر سندروم های ژنتیکی دچار بودند و 12 کودک بعد از 3 سالگی مبتلا به اوتیزم تشخیص داده شدند.

گروه های کودکان آهسته گام و کودکان با رشد عادی تفاوت هایی از قبیل سن مادر و متغیرهای کلیدی اجتماعی، اقتصادی (سطح تحصیلات مادر و پدر و سطح درآمد خانواده) داشتند. دو متغیر سطح تحصیلات مادر و درآمد خانواده با متغیر اصلی پژوهش رابطه مستقیم داشتند. اطلاعات در مورد سطح تحصیل پدران در مورد بسیاری از آنها در دست نبود و چون میزان تحصیلات پدرها با تحصیلات مادرها رایطه زیادی دارد ، بنابراین دانستن سطح تحصیلات مادر برای بررسی ارتباط متغیرهای کلیدی کافی بود و سطح تحصیلات پدر، به عنوان یک کوواریت در نظر گرفته نشد. در نتیجه نمرات z تحصیلات مادر و سطح درآمد خانواده به عنوان کوواریت در تمام تحلیل داده ها وارد شد.

روش اجرا

داده ها از بررسی وضعیت کودکان 3 ساله و پرسش نامه هایی که مادران آنها در 3 و 4 و 5 سالگی کودک به آنها پاسخ دادند بدست آمد. تمام روش ها به تٲیید گروه های ناظر دانشگاه های درگیر تحقیق رسید. بررسی های اولیه توانایی های ذهنی کودکان و مشکلات رفتاری آنان به صورت بررسی خانگی در حدود 3 سالگی کودکان صورت گرفتو قبل از این بازدیدها ، والدین موافقت خود را با امضای فرمی اعلام داشته و در مصاحبه هایتلفنی شرکت جستند. دو مجری تحقیق پس از مطالعه و بررسی روش های انجام تحقیق و اخذ موافقت از والدین از خانه آنها بازدید می کردند و از کودک آزمون رشد نوزاد بیلی (بیلی،1993) می گرفتند. اگر در طول انجام این آزمون ، مادر و پدر کودک حاضر بودند، آنها چک لیست رفتار کودک CBCL (آخن باخ ، 2000) را به صورت نوشتاری و بطور خصوصی پر می کردند. البته تنها پاسخ های مادران در پژوهش مورد بررسی قرار گرفت.

نتایج

تحلیل های اولیه :

خصوصیات مورد بررسی در مورد کودکان ، وضعیت رشد و مشکلات رفتاری بود. 91 کودک با تٲخیر رشد و 127 کودک از رشد عادی برخوردار بودند. مشکلات رفتاری بع طور پیوسته بررسی می شدند و در 2 گروه مشکلات رفتاری مرزی و یا بالینی (45 نفر) و مشکلات رفتاری غیر بالینی (173 نفر) طبقه بندی شدند. این دو خصوصیت کودکان به صورت معناداری مرتبط بوده و کودکان آهسته گام در معرض بروز مشکلات بیشتر رفتاری قرار داشتند، 001/0 P<، X²(1)=14/49. همبستگی های دو متغیره جمع مشکلات رفتاری گزارش شده توسط مادران حاکی از وجود همبستگی های بالایی بین مشکلات رفتاری در سنین 3 تا 4 ) 74/0 = r) و سنین 3 تا 5 ) 74/0 = r) و سنین 4 تا 5 ) 74/0 = r) بود. در همه موارد 001/0 P< بود. متغیر اصلی سطح ادراک سلامت جسمانی کلی مادران در 3 و4 و5 سالگی کودک بود . نمرات میانگین سلامت مادران در یک مقیاس 1 تا 4 ، برابر بود با 23/3 با انحراف معیار 67/0 در 3 سالگی ، 12/3 با انحراف معیار 70/0 در 4 سالگی و 11/3 با انحراف معیار 77/0 در 5 سالگی کودک.

میانگین سطوح سلامت مادران در هر مقطع در جداول a2 و b2 نشان داده شده اند. همبستگی های دو متغیره نشان می دهند که همبستگی متوسط بین سلامت مادران کودکان در 3 و 4 سالگی ( r = 0/55) ، 3 تا 5 سالگی ( r = 0/55) و 4 تا 5 سالگی ( r = 0/59) وجود دارد. همه p ها کمتر از 0/001 بوده است. متغیرهای سلامت مادران فرض های لازم منحنی نرمال برای تحلیل واریانس و رگرسیون را دارا بود. در مورد تمام گروه های سنی چولگی آملری بین میزان قابل قبول -1 و +1 قرار داشت.

رابطه استرس زاهای اوایل کودکی و سلامت مادر به مرور زمان :

تأخیر رشد کودک :

رابطه وضعیت رشد در 3 سالگی و سلامت مادران در سنین 3 و 4 و 5 سالگی کودک مورد مطالعه قرار گرفت. یک اندازه گیری مکرر ANCOVA انجام شد و سن 3 سال ، درآمد خانواده و سطح تحصیلات مادر به عنوان کوواریت در نظر گرفته شد. وضعیت رشد در 3 سالگی به عنوان متغیر مستقل ( تأخیر در برابر عادی ) و سلامت مادران کودکان در 3 تا 5 سالگی به عنوان متغیر وابسته منظور شد. سلامت مادر با تغییر وضعیت رشد کودک ، سن کودک و درآمد خانواده و نیز با سطح تحصیلات مادر مرتبط بود. چگونگی این ارتباط به شرح زیر بوده است:

F(1¸211) = 3/77 ¸ P=0/05 ] و مربع اتا که یک اندازه گیری مقدار تأثیر است = 0/018] ، برای سن کودک ¸ P=0/01 ] [ ŋ²= 0/20 ¸ F(2¸422=4/41 و برای درآمد خانواده F(1¸211)=13/9 ¸ P<0/001 ]] و به طور حاشیه ای ( مرزی) با تحصیلات مادر ارتباط داشت. [ŋ²=0/17 , F(1¸211) =3/64¸ P=0/06 ] . سلامت مادر هنگامی که کودک آهسته گام بود و یا خانواده درآمد کمتری داشت پایین تر بود و سلامت مادر به طور حاشیه ای کمتر بود وقتیکه او تحصیلات پایین تری داشت و نیز با افزایش سن کودک سلامت مادر کاهش می یافت. تعامل ها چشمگیر نبودند.

آهسته گامی و مشکلات رفتاری :

در مرحل بعدی ، چگونگی تأثیر وضعیت رشدی کودک در 3 سالگی و مشکلات رفتاری او بر سلامت مادر در مقاطع 3 تا 5 سالگی کودک مورد بررسی قرار گرفت.

یک تحلیل اندازه گیری مکرر کوواریانس اجرا شد با 3 سالگی کودک و تحصیلات مادر به عنوان کوواریت، و وضعیت و رشد کودک در 3 سالگی و گروه مشکلات رفتاری کودک ( بالینی در برابر غیر بالینی ) به عنوان متغیرهای مستقل و سلامت مادر در سنین 3 و 4 و 5 به عنوان متغیرهای وابسته در نظر گرفته شدند. سلامت مادر به طور معناداری با گروه مشکلات رفتاری کودک ارتباط داشت ] P<0/001، 15/65 F(1¸209) = ، ŋ²=0/70 [ و نیز با سن کودک ] P=0/002، F(2¸418) =6/12 ،28 ŋ²=0/0 [ و با درآمد خانواده ] P=0/002،9/65 F(1¸209) = ، ŋ²=0/044 [ و تحصیلات مادر ] P=0/04 ، F(1¸209) = 4/14 ، ŋ²=0/019 [ مرتبط اما اما با وضعیت رشد تغییر نمی کرد ] P= 0/15 ، F(1¸209) =2/12 ، ŋ²=0/010 [

سلامت مادر هنگامی که کودک مشکلات رفتاری بالینی داشت کمتر بود و با افزایش سن کودک نیز کاهش یافت و همچنین وقتی که خانواده منابع اجتماعی ، اقتصادی کمتری داشت ، سلامت مادر کمتر بود. تعامل دو طرفه در مورد وضعیت رشد معنادار نبود. تعامل سن و مشکلات رفتاری معنادار بود ] P=0/019 ، F(2¸418) =4/00 ، ŋ²=0/019 [ . نکته شایان ذکر اینکه یک تعامل معنادار سه طرفه بین سن ، مشکلات رفتاری و وضعیت رشد کودک مشاهده شد ] P=0/023 ، F(2¸418) =3/81 ، ŋ²=0/018 [ .همان گونه که در شکل 1 نشان داده شده ، سطوح بالای مشکلات رفتاری کودک و وضعیت رشد او با سطح پایین سلامت مادر ارتباط دارند که این وضع با گذشت زمان بدتر می شود.

در تحلیل های تعقیبی کوواریانس برای فهم این رابطه سه جانبه ، چنین نتیجه گیری شد که سطح مشکلات رفتاری کودکان آهسته گام به طور معناداری سلامت گزارش شده توسط مادر را پیش بینی می نمود ] P=0/001 ، F(3¸87) =14/50 [ بعد از تغییرات کوواریانس ، درآمد خانواده و سطح تحصیلات مادر و این امر در مورد مادران گروه کودکان با رشد عادی صادق نبود (P=0/72) . شکل 1 نمایشگر مطالب فوق است . به علاوه ، همانطور که انتظار می رفت محرک های استرس زای مربوط به کودک پس از گذشت یک مدت زمانی (با تاخیر) بر سطح سلامت نادر تاثیر می گذارند . تحلیل های تعقیبی کوواریانس روشن نمود که تعامل وضعیت رشد ضرب در مشکلات رفتاری در 3 سالگی به طور معناداری پیش بینی سلامت مادر در 5 سالگی کودک بود ولی نه در 3 سالگی و 4 سالگی او ؛ و نیز برای مادران کودکان با رشد عادی، ولی دارای مشکلات رفتاری ، تحلیل ها نشان از افزایش سلامت مادران در سنین 4 تا 5 سالگی دارد که این امر غیر منتظره ممکن است به علت تعداد کم مادران این گروه در تحقیق باشد (15 نفر) .

تغییر سلامت مادران با گذشت زمان :

در گام بعدی ، این فرضیه که پروردن یک کودک آهسته گام با مشکلات رفتاری بر سلامتی مادران در مقاطع سنی 3 تا 5 سالگی کودک تاثیر منفی می گذارد ، مورد بررسی قرار گرفت . یک ANCOVA 2 در 2 : ( تاخیر رشد در برابر رشد عادی )و مشکلات رفتاری بالینی در برابر غیر بالینی ) انجام شد تا معلوم گردد آیا خصوصیات کودک در سه سالگی می تواند سلامت مادر را بیش از و ورا سلامت خط پایه مادر در سه سالگی کودک پیش بینی کند ؟ متغیر مستقل ، سلامت مادر در 5 سالگی کودک بود . درآمد خانواده ، تحصیلات مادر و سلامت مادر در سه سالگی کودک به عنوان کوواریت و وضعیت رشد و مشکلات رفتاری در سه سالگی به عنوان متغیر های وابسته لحاظ شدند . پس از کنترل سلامتی مادر در سه سالگی کودک بدین طریق ، گروه مشکلات رفتاری کودک کماکان تاثیر عمده را بر سلامت بعدی مادر اعمال می نمود ] P=0/039، F(1¸210) = 4/32 ، ŋ² = 0/20 [ . تاثیر وضعیت رشد معنادار نبود . رابطه تعاملی وضعیت رشد و مشکلات رفتاری کودک بر سلامت مادر به قوت خود باقی ماند ] P=0/012 ، F(1¸210) =6/49 ، ŋ²=0/0030 [ .

مشکلات رفتاری زیاد به همراه تاخیر در رشد کودک بر کاهش روزافزون سلامت مادر تاثیر داشتند . بنابراین ، حتی پس از کنترل نمودن سلامت مادر در سه سالگی کودک ، مشکلات رفتاری و تاخیر رشد او ( تعامل آنها ) در سه سالگی ، بر سلامت مادر تاثیر چشم گیری در زمان 5 سااگی کودک نشان می دادند.

بررسی یک مدل تاثیر متعاملی :

این یافته که مشکلات رفتاری کودک به خصوص هنگامی که با تاخیر رشد او همراه هستند ، منجر به کاهش سلامت مادر در سنین 3 تا 5 سالگی او می شوند ، یک رابطه یک طرفه است اما ممکن است که یک رابطه متعاملی نیز وجود داشته باشد. بدین معنی که مشخصات کودک و سلامت مادر به طور متقابل به مرور زمان بر هم موثر باشند. برای آزمون این موضوع یک رگرسیون خطی پله ای انجام گردید تا معلوم شود که آیا مشکلات رفتاری در سن 5 سالگی کودک می تواند با سلامت مادر در سه سالگی کودک پیش بینی شود به طوری که این مشکلات بیش از و ورا مشکلات کودک در سه سالگی او باشد ؟ در مدل نهایی ، سلامت مادر در سه سالگی کودک توجیه گر فقط 3/0 درصد از واریانس مشکلات رفتاری کودک در 5 سالگی بوده که غیر معنادار است ؛ بنابراین از مدل متعاملی حمایت نشد .

بحث و بررسی

استرس زاهای مربوط به کودک و سلامت مادر :

مادران کودکان آهسته گام به طور چشم گیری سلامت جسمانی کمتری را از مادران کودکان با رشد عادی گزارش نمودند . این یافته مکمل تحقیقاتی است که سلامت روانی کمتر مادران کودکان آهسته گام را ثبت نمودند ( مثال : بیکر و سایرین ، 2003 ) و نیز پژوهش هایی کع نشان دهنده سلامت جسمانی کمتر مادران مسن تر دارای کودکان با عقب ماندگی ذهنی می با شد ( مثال : سلتزر ، گرینبرگ ، فلوید ، پتی و هونگ ، 2001 ) .

همسان با پژوهش های دیگر انجام شده بر سلامت روانی مادران ( بیکر و همکاران ، 2003 ؛ فلوید و فلیپ، 1993 ) تفاوت مشاهده شده در ادراک سلامت جسمانی بین مادران کودکان آهسته گام در مقابل مادران کودکان با رشد عادی ، در وهله اول با مشکلات رفتاری بیشتر مادران کودکان آهسته گام توجیه پذیر بود و نه با تاخیر در رشد شناختی این کودکان به خودی خود . بنابراین تجربه سلامت جسمانی و روانی مادران ، تحت تاثیر مشکلات رفتاری است که درست از همان زمان 3 سالگی کودک شروع می شود . علاوه بر این تعامل بین وضعیت رشد و مشکلات رفتاری و بین سن کودک و وضعیت رشد و مشکلات رفتاری نشان داد مادرانی که دارای کودکانی هستند که هم مشکلات رفتاری زیاد دارند و هم تاخیر در رشد ، سلامت کودکان را گزارش می نمایند که به مرور زمان هم ، کاهش می یابد . این یافته مربوط به سن با معدل های زیستی که پیشنهاد می کند تاثیر استرس بر سلامتی معمولا به تاخیر می افتد و با گذشت زمان روی هم انباشته می شود هم خوانی دارد ( مک ایون و سیمن ، 1999 ) یافته ها هم چنین بیانگر این هستند که مشکلات رفتاری کودکان با تاخیر رشد تاثیر منفی بیشتری روی سلامت درک شده آنها نسبت مشکلات رفتاری کودکان با رشد عادی دارد . این نتایج در راستای یافته هایی هستند که اظهار می دارد مهارت های اجتماعی کودکان با رفتارهای سازگارانه آنها ممکن است جبران کننده آثار مشکلات رفتار روی سلامت مادران باشد ( مثال : نیس و بیکر ، زیر چاپ ) . تاثیر اثرات تعیین کننده مشکلات رفتاری یک کودک بر سلامت مادر ممکن است با اثرات مثبت مهارت اجتماعی یا دیگر نقاط قوت کودک خنثی شود ؛ در ضمن ، کودکان آهسته گام احتمالا دارای مهارت اجتماعی کمتری جهت موازنه اثرات منفی مشکلات رفتاری خود بر سلامت مادرانشان می باشند .

نتایج این پژوهش از یک مدل یک طرفه حمایت کرد که در آن مشکلات رفتاری کودک و تعامل آنها با وضعیت رشد بر تغییرات سلامت مادر به مرور زمان تاثیر می گذارد ، چرا که هیچ مدرکی دال بر تاثیر سلامت اولیه مادر بر تغییرات در مشکلات رفتاری کودک به مرور زمان ، وجود نداشت . بنابراین به نظر نمی رسد که رابطه بین خصوصیات اولیه کودک و سلامتی گزارش شده مادر ، متعاملی باشد ، بلکه این رابطه یک طرفه و نشات گرفته از کودک است .

استرس فرزند پروری و علائم افسردگی

تاثیر مشکلات رفتاری بر ادراک سلامتی مادران وقتی قوی تر بود که مادران دارای تنش بیشتری بودند. این یافته نشانگر اهمیت بیشتر ادراک استرس بر وجود عینی استرس زاها در پیش بینی سلامت ادراک شده توسط مادر است ، که نتیجه گیری های ایپل و همکاران (2004) را حمایت می کند . آنها دریافتند که استرس ادراک شده پیش بین قوی تری است از پیری سلولی تا تعداد سالهای واقعی که مادران صرف مراقبت از فرزندان خود نموده اند . همچنین علائم افسردگی تعدیل کننده رابطه بین مشکلات رفتاری و سلامت ادراک شده توسط مادران کودکان آهسته گام بود . در میان این مادران آنها که علائم افسردگی زیاد و نیز مشکلات رفتاری زیاد کودک را گزارش نمودند ، به طور قابل توجهی از همه دیگر گروه ها (مادران) سلامت کمتری را گزارش کردند .

عوامل روانشناختی دیگری هم ، چون روش های مقابله ای و ادراک کنترل ممکن است تاثیر استرس زاهای وابسته به کودک بر سلامتی مادران را تعدیل کند . (کیمنی ، 2003 ؛ الف ، 1999) . علاوه بر این در پژوهش جاری عوامل اجتماعی اقتصادی شامل درآمد خانواده و یا تحصیلات والدین ، تاثیر عمده ای بر سلامت مادر اعمال نمود که در راستای تحقیقات عمده ایست که نشانگر رابطه بین منابع اقتصادی و سلامت است (امرسون، b 2003) . پژوهش های بعدی می تواند به بررسی عوامل بافتی چون عقبه فرهنگی ، حمایت ابزاری و اجتماعی و نقش های اجتماعی علاوه بر مادر بودن بپردازد – که ممکن است تعدیل گر رابطه بین استرس زاهای مربوط به کودک و سلامت مادر باشد ( آیزنهاور و بلاچر ،2006 ) .

علائم افسردگی مادران، ارتبط بین مشکلات رفتاری اوان کودکی و سلامت خود سنجیده مادر را تعدیل نمود که موافق با پژوهشی است که استرس مزمن را به افسردگی ربط داده است ( مثال : کی کولت ، گلیزر ، دورا ، سپی چر ، ترایک و گلیزر ،1991) و آنکه افسردگی را با سلامت ( هربرت و کوهن ،1993) مربوط دانسته است . تحقیقات بعدی می بایست حدود تعدیل گری علائم جسمانی افسردگی ( مثال : آشفگی خواب ، خستگی و دیگر شکایات بدنی ) را در برابر عوامل روانشناختی آن ( مثال: ناامیدی و دل مردگی ) در رابطه استرس - سلامت را مورد ارزیابی قرار دهد . در نمونه این پژوهش ، هر دو عامل ، علائم بدنی و نیز عواطف افسرده و فقدان عواطف مثبت – به عنوان تعدیل کننده ظاهر شدند .

خطاهای شناختی

مهشید ملوکی — Tue, 16 Jun 2009 19:32:10 GMT

امروزه بسیاری از افراد در سیر تفکر خود به دلیل عدم آشنایی با اصول تفکر منطقی و صحیح ، ناخواسته دچار خطای شناختی می شوند. عدم اطلاع از خطاهای شناختی ورطه ای بسیار خطرناک و سهمگین می داند. شاید بسیاری از گرفتاری های مردم ما به دلیل آلوده بودن افکار ما به این نوع خطا ها باشد. به نظر می رسد افسردگی ، بی قراری ، رقابت های ناصحیح، خشونت،    پرخاشگری و بسیاری از رفتارهای غیر عادی ما بی ارتباط با خطاهای شناختی نباشند.آلبرت الیس روان شناس معروف این خطاها را شناسایی و در قالب ده خطای شناختی معرفی نموده است. انسانهایی که تفکر غیر منطقی دارند و یا خطاهای شناختی در افکارشان هویدا است، در بسیاری از موارد اطلاع چندانی از این خطاها ندارند. شاید عدم اطلاع، باعث آلودگی این افکار با خطاهای شناختی می شوند. در این نوشتار سعی بر آن است که خطاهای شناختی به صورت ساده و در قالب مثال های روشن و واضح بیان شوند. امید است بسیاری از نگرانی ها، حالات و افکار نامطلوب که در پشت این خطاهای شناختی وجود دارند، با اطلاع رسانی از بین بروند.
خطای اول: تفکر همه یا هیچ
در این نوع افکار قانون همه یا هیچ حاکم است . فرد یک رفتار، فکر، موفقیت ، ، پدیده یا موضوع را کلا سفید یا سیاه می بیند. هر چیز کمتر از کامل ، شکست بی چون و چراست. عدم قناعت به مقدار و یا بخشی از یک کار ، یک فعالیت و یا یک امتیاز ، آنها را از مزایای آن امر محروم می کند. به طور مثال عده ای این نوع تفکر را دارند که یا باید فلان ماشین را داشته باشند یا اصلا هیچ ماشینی را نمی خواهند. این نوع تفکر در بسیاری از قسمت های زندگی دیده می شود. در مثالی دیگر مدرس دانشگاه بیان می دارد که اگر این تعداد دانشجو بود و با این شرایط به طور مثال من این درس را خواهم داد. در مثال دیگر خانمی که رژیم لاغری گرفته بود، پس از خوردن یک قاشق بستنی گفت: برنامه لاغری من دود شد و به هوا رفت. با این طرز تلقی به قدری ناراحت شد که یک ظرف بزرگ بستنی را تا به آخر نوش جان کرد.

خطای دوم:تعمیم مبالغه آمیز
افرادی که این نوع خطا را در افکار دارند حقایق زندگی را پررنگ تر از مقدار واقعی آن می بینند. شدت و مقدار واقعی خیلی کمتر از مقدار و شدتی است که در ذهن فرد قرار دارد. فردی که دچار این خطای شناختی است ، هر حادثه منفی و از جمله یک ناکامی شغلی را شکستی تمام عیار و تمام نشدنی تلقی می کند و آن را با کلماتی چون هرگز و همیشه توصیف می کند. فروشنده دوره گرد افسرده ای که فروش خوبی نداشته و در حال رانندگی پرنده ای به شیشه اتومبیلش خورده بود گفت: چه بد شانس هستم، پرنده ها همیشه به شیشه اتومبیل من می خورند. شاید بتوان این طور بیان کرد که این افراد به دلیل مبالغه در بخشی از افکار ، نمی توانند جوانب مثبت زندگی را ببینند. شاید در مثال ذکر شده بتوان این طور بیان کرد که این فروشنده دوره گرد ازخیلی مواهب که دارد غافل است و این که او ماشینی دارد که خیلی از فروشندگان دیگر ندارند .

خطای سوم: فیلتر ذهنی
افرادی که دارای این نوع افکار هستند تحت تاثیر یک حادثه منفی همه واقعیت را تار می بینند. به جزیی از یک حادثه منفی توجه می کنند و بقیه را فراموش می کنند.عدم توانایی در دیدن بخش های مهمتر این حوادث ، عاملی است که ذهن ما را درگیر می کند. شبیه چکیدن یک قطره جوهر که بشکه آبی را کدر می کند. به مثالی توجه کنید: به خاطر طرز برخورد شایسته خود با همکاران اداره، از طرف رئیس اداره تشویق می شوید، اما در این میان و در حین دریافت جایزه یکی از همکاران کلمه ای نه چندان جدی در مقام انتقاد به شما می گوید. روزهای طولانی در حالی که همه گفته های مثبت و مراسم با ارزش تشویق را فراموش می کنید، تحت تاثیر این انتقاد بسیار جزئی یک همکار، رنج می برید.

خطای چهارم: بی توجهی به امر مثبت
افرادی که دارای این نوع تفکر غیر منطقی هستند، توجه زیاد و با ارزشی به جنبه ها ی مثبت زندگی خود ندارند و همیشه نکات مثبت را برای خود بی اهمیت جلوه می دهند. با بی ارزش شمردن تجربه های مثبت، اصرار بر مهم نبودن آنها دارند. کارهای خوب خود را بی اهمیت می خوانند، معتقدند که هر کسی می تواند این کار را انجام دهد. بی توجهی به امر مثبت شادی زندگی را می گیرد و شما را به احساس ناشایسته بودن سوق می دهد. به طور مثال نگهبان ساختمان تجاری با تیز هوشی موفق به شناسایی یکی از سه سارقی شده بود که در هفته قبل از یکی از مغازه های این ساختمان دزدی کرده بودند. مسئول ساختمان ضمن قدردانی از نگهبان که بعد از چند روز موفق به کشف این گره شده بود از نگهبان خواست که یکی از روزهای هفته زمانی را مشخص کند که در جلسه ای با حضور افراد و مالکین ساختمان از زحمات وی قدردانی شود. نگهبان امروز و فردا کرده و یکسره میگفت کار مهمی نکرده ام و از تعیین وقت سرباز می زد.

خطای پنجم :نتیجه گیری شتابزده
بی آنکه زمینه محکمی وجود داشته باشد نتیجه گیری شتابزده می کنید. ذهن خوانی: بدون بررسی کافی نتیجه میگیرید که کسی در مورد شما منفی فکر می کند. پیشگویی: پیش بینی می کنید که اوضاع بر خلاف میل شما در جریان خواهد بود. بدون هر گونه بررسی می گویید« آبرویم خواهد رفت، از عهده انجام این کار برنخواهم آمد». و اگر افسرده باشید ممکن است به خود بگویید «هرگز بهبود نخواهم یافت».

خطای ششم: درشت نمایی
از یک سو در باره اهمیت مسایل و شدت اشتباهات خود مبالغه می کند و از سوی دیگر ، اهمیت جنبه های مثبت زندگی را کمتر از آنچه هست برآورد می کند. به دلیل اعتماد به نفس پایین، این افراد چون خود را نسبت به دیگران دست کم می گیرند، در صورت انجام کاری خطا ، این اشتباه خود را خیلی پررنگ تر از حد و حدود واقعی آن اشتباه می بیند. به طور مثال شخصی دوست قدیمی خود را می بیند و به او سلام می گوید، دوست قدیمی مانند همیشه سلام او را به گرمی جواب نمی دهد. او از این مسئله ناراحت می شود و این واقعه را برای خود فاجعه تلقی می کند. این درحالی است که شاید دلایل مختلفی برای سرد برخورد کردن وجود داشته باشد. از طرفی این قدر هم مهم نباشد ولی ساعتها این مسئله ذهن فرد را درگیر خود می کند.

خطای هفتم: استدلال احساسی
افرادی که دارای استدلال احساسی هستند فکر می کنند که احساسات منفی ما لزوما منعکس کننده واقعیت ها هستند. این نوع استدلال احساسی ما را از بسیاری واقعیت ها دور نگه می دارد . به طور مثال : «از سوار شدن در هواپیما وحشت دارم، چون پرواز با هواپیما بسیار خطرناک است».« یا احساس گناه می کنم پس باید آدم بدی باشم». یا «خشمگین هستم، پس معلوم می شود با من منصفانه برخورد نشده است.» یا «چون احساس حقارت می کنم، معنایش این است که فرد درجه دومی هستم». یا «احساس نومیدی می کنم، پس حتما باید نومید باشم».

خطای هشتم: باید ها
انتظار دارید که اوضاع آن طور باشد که شما می خواهید و انتظار دارید .همیشه این انتظار محقق نمی شود و یا با درصد کمتری محقق می شود. به طور مثال نوازنده بسیار خوبی پس از نواختن یک قطعه دشوار پیانو با خود گفت:«نباید اینهمه اشتباه می کردم». آنقدر تحت تاثیر این عبارت قرار گرفت که چند روز متوالی حال و روز بدی داشت. انواع و اقسام کلماتی که «باید» را به شکلی تداعی می کنند، همین روحیه را ایجاد می نمایند. آن دسته از عبارت های «باید» دار که بر ضد شما به کار برده می شوند،به احساس تقصیر و نومیدی منجر می گردند. اما همین باورها، اگر متوجه سایرین و یا جهان به طور کلی شود منجر به خشم و دلسردی می گردد«نباید این قدر سمج باشد».خیلی ها می خواهند با «باید» ها و «نباید»ها به خود انگیزه بدهند. «نباید آن شیرینی را بخورم». این نوع فکر اغلب بی تاثیر است زیرا«باید» ها تولید تمردد می کنند و اشخاص تشویق میشوند که درست برعکس آن را انجام دهند.

خطای نهم: برچسب زدن
برچسب زدن شکل حاد تفکر همه یا هیچ چیز است. به جای اینکه بگویید«اشتباه کردم». به خود برچسب منفی می زنید:«من بازنده هستم». گاه هم اشخاص به خود برچسب «احمق» یا «شکست خورده» و غیره می زنند. برچسب زدن غیر منطقی است، زیرا شما با کاری که می کنید ، تفاوت دارید. انسان وجود خارجی دارد اما «بازنده» و «احمق» به این شکل وجود ندارد. این برچسب ها تجربه های بی فایده ای هستند که منجر به خشم، اضطراب ، دلسردی و کمی عزت نفس می شوند. گاه برچسب متوجه دیگران است. وقتی کسی در مخالفت با نظرات شما حرفی می زند ممکن است او را متکبر بنامید. بعد احساس می کنید مشکل به جای رفتار یا اندیشه بر سر«شخصیت» یا «جوهر و ذات» او است. در نتیجه او را به کلی بد قلمداد می کنید و در این شرایط فضای مناسبی برای ارتباط سازنده ایجاد نمی شود.

خطای دهم : شخصی سازی و سرزنش
در این خطا، فرد خود را بی جهت مسئول حادثه ای قلمداد می کند که به هیچ وجه امکان کنترل آن را نداشته است. وقتی زنی از آموزگار پسرش شنید که او در مدرسه خوب درس نمی خواند با خود گفت « این نشان می دهد که من مادر بدی هستم» و چه بهتر که این مادر علل واقعی درس نخواندن فرزندش را می جست تا او را کمک کند. شخصی سازی منجر به احساس گناه ، خجالت و نا شایسته بودن می شود . بعضی ها هم عکس این کار را می کنند و سایرین و یا شرایط را علت مسائل خود تلقی می کنند و توجه ندارند که ممکن است خود در ایجاد گرفتاری سهمی داشته باشند « علت زندگی زناشویی بد من این است که همسرم منطقی نیست». سرزنش به خاطر ایجاد رنجش اغلب موثر واقع نمی شود.

ادراک زیر آستانه ای

مهشید ملوکی — Fri, 29 May 2009 21:15:23 GMT

ادراک زیر آستانه ای

ترجمه:مهشید ملوکی

ادراک زیر آستانه ای زمانی اتفاق می افتد که محرک ارائه شده زیر آستانه آگاهی باشد و افکار،‌ احساسات یا اعمال فرد را تحت تأثیر قرار دهد. عبارت ادراک زیر آستانه ای در ابتدا برای توصیف موقعیتهای استفاده می شد که محرک ضعیف،‌ بدون آگاهی ادارک شده باشد ولی در سالهای اخیر،‌ این عبارت بطور کلی تر برای توصیف هر موقعیتی که محرک بدون جلب توجه ادراک شود، استفاده شده است.

مفهوم ادراک زیر آستانه ای بسیار قابل توجه است چون اشاره می کند که افکار، احساسات و اعمال مردم متأثر از محرکی است که بدون هیچ نوع آگاهی ادراک می شود.

بقیه در ادامه مطلب...

این موضوع در برخی از مطالعات اولیه روانشناختی در اواخر دهه 1800 و اوایل دهه 1900 منعکس شده بود. در این مطالعات از مردم سؤال شده بود که آیا از ادراک آگاهند یا خیر. برای مثال،‌ محرکهای دیداری از قبیل حروف،‌ ارقام یا اشکال هندی از چنان فاصله ای از ناظران ارائه می شد که آنها ادعا می کردند که یا اصلاً چیزی نمی بینند و یا چیزی بیش از لکه های محو نمی بینند. همچنین محرکهای شنیداری از قبیل نام حروف آنقدر آرام نجوا می شد که ناظران ادعا می کردند قادر به شنیدن هیچ صدایی نیستد. برای آزمایش اینکه آیا این محرکهای دیداری یا شنیداری، علی رقم اظهارات، ممکن است ادراک شده باشند، از ناظران خواسته شد تا در مورد محرک حدس بزنند.برای مثال اگر نیمی از محرکها حروف و نیمی اعداد بودند، از ناظران خواسته می شد تا حدس بزنند که یک حرف ارائه شده یا یک عدد، نتایج بدست آمده از این مطالعات اولیه، این بود که حدس ناظران در مورد محرک، درست تر از آن چیزی بود که بر پایه حدس و گمان تصادفی، انتظار می رفت. به بیان دیگر، علی رقم اینکه اظهارات ناظران نشان می داد که آنها از ادراک محرک آگاه نبودند، حدسهای آنها نشان می داد که آنها در حقیقت اطلاعات کافی برای زدن حدسهای صحیح در مورد محرک دریافت کرده بودند. در طول سالها، صدها مطالعه انجام شد که از قالب یکسانی پیروی می کردند. در مجموع این مطالعات نشان می دهند که حتی زمانی که ناظران هیچ ادراک آگاهانه ای را تجربه نمی کنند، اطلاعات قابل توجهی دارای توانایی شکل دهی به تصمیمات و هدایت فعالیتها، دریافت شده است.

در جای دیگر، ادراک زیر آستانه ای در مطالعات کنترل شده آزمایشگاهی نشان داده شده از طریق نشان دادن اینکه محرکها حتی زمانیکه پایین تر از حالتهای ارائه شده باشند که تشخیص یک محرک از محرک دیگر اگر نه غیر ممکن ولی سخت باشد، می توانند درک شوند. در دهه 1970،‌ مطالعات رسمی بوسیله روانشناس انگلیسی «آنتونی مارسل» انجام شد. این آزمایشات به مبنای یافته های قبلی پایه گذاری شده بود که نشان می داد تصمیم گیری راجع به یک محرک زمانی که محرک از یک محرک وابسته پیروی می کند، تسهیل می شود. برای مثال اگر از یک ناظر خواسته شود یک رشته حروف را به عنوان یک کلمه (مانند پزشک، نان و...) یا غیر کلمه (مانند شکپز، انن و .....) دسته بندی کند، یک رشته حروف مانند کلمه پزشک، زمانی که از یک کلمه پیروی می کند که از نظر معنایی با آن مرتبط است (مانند پرستار)‌ سریعتر طبقه بندی خواهد شد تا زمانی که از یک کلمه غیر مرتبط از نظر معنایی پیروی می کند (مانند گره)‌. مارسل دریافت که کلمات، تصمیمات کلمه – غیر کلمه بعدی را برای رشته حروف تسهیل می کنند حتی زمانیکه کلمات پایین تر از حالتی ارائه شوند که تشخیص ارائه شدن یا نشدن کلمه برای ناظران اگر نه غیر ممکن ولی سخت باشد. از زمان آزمایش ابتکاری مارسل، مطالعات بسیاری با روشهای مشابه انجام شد. این مطالعات، نه تنها یافته های مارسل را تأیید کردند، بلکه نشان دادند که محرکهای دیگری مانند تصاویر، چهره ها و کلمات تلفظ شده می توانند تصمیمات بعدی را تسهیل کنند، حتی وقتی پایین تر از آستانه ادراک ارائه شوند. استنتاج محکمی که می تواند بر پایه این مطالعات بنا شود، این است که حتی زمانی که ناظران اطلاعات کمی را تجربه می کنند یا هیچ ادراک آگاهانه ای (از طریق دشواری آنها در تشخیص یک محرک از محرک دیگر)‌ صورت نمی گیرد، اطلاعات قابل توجهی دریافت می شود.

مثالهایی از محرک زیر آستانه ای در مطالعات بیماران دچار آسیب عصب شناختی یافت شده است. مشخصه قابل توجه تعدادی از سندرم های عصب شناختی این است که بیمار ادعا می کند که محرکها را دقیق نمی بیند ولی با این حال بر مبنای اطلاعات منتقل شده بوسیله این محرکها، واکنش نشان می دهد. یک نمونه، سندرمی است به نام کوربینایی بیماران کوربینا، دچار آسیب قشر مخ در بخش اصلی بینایی هستند. در نتیجه این آسیب، آنها غالباً از دریافت محرک در یک ناحیه محصور از میدان دید، ناآگاهند. برای مثال اگر میدان دید شامل چهار ربع تصور شود، بیمار مبتلا به کوربینایی ممکن است برای محرکهایی که در هر یک از سه ربع ارائه می شوند، بینایی عادی داشته باشد ولی از ارائه محرک در ربع چهارم، کاملاً ناآگاه باشند. به هر حال ولو اینکه این بیماران ادعا کنند که محرک قرار گرفته در محدود ربع کور را نمی بینند، هنوز قادر به حدس زدن اندازه، شکل، یا تشخیص موقعیت آن محرک هستند. یک سندرم عصب شناختی دیگر که در آن ادراک زیر آستانه رخ می دهد، ادراک پریشی چهره می باشد. بیمارانی با این اختلال از تشخیص چهره های آشنا ناتوانند. اگر چه ممکن است از اینکه در حال نگاه کردن به چهره یک فرد هستند آگاه باشند، ولی از گفتن اینکه این فرد کیست، ناتوانند. بدین صورت فرد مبتلا به ادراک پریشی چهره، هیچ آگاهی از دریافت هیچ اطلاعاتی راجع به اینکه چهره چه کسی را می بیند، ندارد. به هر حال، علی رقم این فقدان آگاهی، برخی بیماران مبتلا به روان پریشی چهره، می توانند انتخاب کنند که کدامیک از دو اسم ذکر شده، متعلق به چهره آشنایی است که ادعا می کند قادر به شناخت آن نیستند.

ادراک بدون آگاهی همچنین می تواند در بیماران جراحی شده تحت بیهوشی کامل نیز اتفاق بیفتد. یکی از اهداف بیهوشی عمومی حصول اطمینان از این است که بیماران از تمام اتفاقاتی که در طول بیهوشی می افتد کاملاً بی اطلاعند. در اکثر قریب به اتفاق موارد به این هدف دست یافته شده است. زیرا وقتی از بیماران خواسته می شود که جراحی را دنبال کرده و هر آنچه در طول جراحی اتفاق افتاده است، گزارش کنند، تقریباً تمام بیماران ادعا می کنند که چیزی به یاد نمی آورند. به هر حال وقتی حافظه به وسیله روشهای غیر مستقیم بیشتری شناسایی می شود، به نظر می رسد که حافظه ای برای وقایع در طول بیهوشی وجود دارد.

برای مثال، در طول جراحی، ممکن است برای بیماران از یک گوشی استفاده شود و یک نوار ضبط شده از یک سری لغات برای بیماران پخش شود. اگر در طول جراحی به این بیماران ریشه لغاتی مانند gui و pro ارائه شده و از آنها خواسته شود این ریشه های لغات را کامل کنند تا یک کلمه انگلیسی متعارف بسازند، تکمیلهای مقدور متعددی وجود دارد، مانند (guit، guild، guile، prore، prowl و prove) اگر کلمه guide و proud در طول بیهوشی ارائه شده باشند، آنگاه بیشتر احتمال دارد که بیماران ریشه لغات را با حروفی کامل کنند که guide و proud را می سازند تا حروفی که کلمات مقدور دیگری را می سازند. نظر به اینکه بیماران تحت بیهوشی کامل، از اتفاقاتی که در محیط بیرونی می افتد نا آگاهند، یادآوری محرک ویژه ارائه شده در طول بیهوشی، نشان می دهد که اطلاعات در طول بیهوشی کامل یعنی اوقات بدون هیچ آگاهی ادراک می شوند.

در طول سالها، برخی ادعاهای شگفت آوری درباره قدرت ادراک زیر آستانه ای، ساخته شده است، احتمالاً شناخته شده ترین ادعا در سال 1957 توسط جیمز ویکری یک فروشنده محقق ساخته شد. او ادعا کرد که در طول یک دوره شش هفته ای به 45699 مشتری در یک سینما در فورتلی نیوجرسی در طول تماشای فیلم پیکنیک دو پیام تبلیغاتی نشان داده شده بود:

«پاپکرن بخورید» و «کوکاکولا بنوشید» به عقیده ویکری هر 5 ثانیه یکبار به مدت 1000/3 ثانیه ظاهر می شد. مدت پیام آنقدر کوتاه بود که آنها هرگز آگاهانه آنرا دریافت نمی کردند با وجود اینکه مشتریان از ادراک پیام آگاه نبودند، ویکری ادعا کرد که در طول این دوره 6 هفته ای فروش پاپکرن، 7/57% و فروش کوکاکولا، 1/18% افزایش یافت. ادعاهای ویکری، غالباً به عنوان دلایل منتشر شده، پذیرفته شده اند، به هر حال ویکری هرگز یک شرح تفصیلی از مطالعاتش منتشر نساخت و هرگز هیچ مدرک مستقلی برای حمایت از ادعاهایش وجود نداشت. به علاوه در یک مصاحبه با Advevtising Ag در سال 1962،‌ ویکری بیان کرد که مطالعه اصلی،‌ ساختگی بوده ارزش شواهد نشان می دهد که واقعاً ساختگی بوده.ادعاهای دیگری در مورد تأثیر شگفت آور ادراک زیر آستانه ای در عدم حضور جسم وجود دارد. در دهه 1970، ویلسون برایان کی، کتابهایی نوشت مانند «گراه سازی زیر آستانه ای» و «بهره کشی جنسی رسانه ها» که در آن ادعا کرد که نمادها یا اشیاء جنسی زیر آستانه، غالباً برای اغوای مصرف کنندگان استفاده می شود تا محصولات و خدمات متنوعی را خریداری و استفاده کنند. یکی از مشهورترین ادعاهای کی این است که کلمه sex غالباً در محصولات و آگهی ها جا سازی شده است برای مثال او ادعا کرد که کلمه sex روی بیسکوییتهای ریتز چاپ و در قالبهای کوچک یخ نوشیدنی که در یک آگهی مشهور برای گیلبیزگین نشان داده می شد جاسازی شده بود. به عقیده، کی با وجود این حقیقت که کلمات جاسازی شده، بطور آگاهانه درک نشده ولی بصورت ناآگاهانه درک می شوند، می توانند باعث فرا خوانی بر انگیختگی جنسی شوند که در عضو محصولات را برای مشتریان، جذاب تر می کند. اگر چه ادعاهای کی بسیار شناخته شده هستند. ولی هیچ مدرک مستقلی وجود ندارد که نشان دهد کلمات زیر آستانه ای جاسازی شده، نمادها یا اشیا، برای فروش محصولات، استفاده می شوند. گذشته از این حتی اگر چنین محرکهای زیر آستانه ای جاسازی شده ای استفاده شده باشند، هیچ مدرکی برای اشاره به اینکه، ممکن است این روش برای تأثیر گذاری روی انتخاب مصرف کنندگان مؤثر باشد، وجود ندارد.

اعتقاد به توانایی ادراک زیر آستانه ای برای ایجاد تغییرات در مسیر فکر و عمل مردم، سبب شده که بسیاری از شرکتها، از طریق فروش نوارهای ویدئویی و کاست خود آموزی زیر آستانه ای از این باور استفاده کنند. شرکتهایی که این نوارها را در معرفی فروش قرار می دهند،‌ ادعا می کنند که استفاده مرتب از این نوارها،‌ چندین نوار مختلف می فروشد. احتمالاً وجه تمایز نوارهای مختلف فروخته شده توسط هر شرکت،‌ پیغامهای زیر آستانه ای موجود در آنهاست که هوشیارانه دیده یا شنیده نمی شود. برخی از نوارهای رایج تر ادعا می کنند که در جهت ترک سیگار، کاهش وزن و کاهش استرس به افراد کمک می کنند. برخی دیگر از نوارها، ادعا می کنند که در جهت تند خوانی، بهبود حافظه یا بهبود مهارت (در ورزشهایی مانند تنیس، گلف یا بیس بال)‌ به مردم کمک می کند. برای تصدیق خاصیت فوق العاده این ادعاها، تعدادی مطالعات کنترل شده،‌ اختصاصاً برای امتحان اثر این نوارها طراحی شده، هیچ یک از این مطالعات، در پیدا کردن یک مدرک سازگار با این ادعاها، موفق نبود. در واقع هیچ مدرکی دال بر اینکه گوش دادن یا دیدن مرتب این نوارهای خودآموزی زیر آستانه ای. روشی اثر بخش برای غلبه بر مشکلات یا بهبود مهارتهاست، وجود ندارد. در حقیقت مدرکی وجود دارد برای اظهار اینکه بسیاری از نوارهای خودآموزی زیر آستانه ای، شامل هیچ پیغام زیر آستانه ای که احتمالاً بتواند تحت هر شرایطی توسط انسان درک شود. نیستند.

زمینه ای که تمام ادعاهای شگفت آور در مورد ادراک زیر آستانه ای را به هم پیوند می دهد، این است که ادراک،‌ در صورت عدم آگاهی از ادراک، به طریقی بسیار نیرومند تر و با نفوذتر از ادراکی است که با وجود آگاهی از ادراک صورت می گیرد. این تصور توسط نتیجه تحقیقات آزمایشگاهی کنترل شده در مورد ادراک زیر آستانه ای، تأیید نشده است. تا اندازه ای یافته های نشأت گرفته از مطالعات کنترل شده، نشان می دهد زمانیکه ادراک زیر آستانه ای اتفاق می افتد، نتیجه آن تفسیر فرد از محرک است. گذشته از این، مدرکی وجود ندارد که اظهار کند افراد بر پایه ادراک زیر آستانه ای، فعالیتهایی را ابداع می کنند. ارزش شواهد، نشان می دهد که افراد باید به ادراک محرک آگاه باشند قبل از اینکه حرکتی را ابداع کنند یا واکنشهای همیشگی شان به این محرکها را تغییر دهند. بنابراین هر چند که ادراک زیر آستانه ای ممکن است باعث شود که ما حدسهای درستی در مورد وی‍ژگیهای محرک بزنیم، ولی نمی تواند یک انسان را به سمت نوشیدن کوکاکولا یا خوردن بیسکوییت ریتز سوق دهد و نمی‌تواند به طور مؤثر برای بهبود توانایی در بازی تنیس یا بهبود عادات در یک فرد بکار رود.

اضطراب ریاضی

مهشید ملوکی — Fri, 29 May 2009 20:59:50 GMT

چگونه اضطراب ریاضی بر عملکرد اثر می گذارد؟

ترجمه:مهشید ملوکی

تعریف:

* احساس اضطرابی که برخی از افراد در هنگام مواجهه با مسائل ریاضی تجربه می کنند.

* احساس فشار، هراس یا حتی وحشت که هنگام دستکاری عادی اعداد و حل مسائل ریاضی مداخله می کند. (اشکرافت و فراست 1994)

فرد مبتلا به اضطراب ریاضی در مقابل ریاضی ممکن است قبلش شدیدتر بزند و فکر کند که مهارت حل مسائل ریاضی را ندارد یا حتی ممکن است از گذراندن دوره های ریاضی اجتناب کند...

بقیه در ادامه مطلب...

اضطراب ریاضی عمدتاً از طریق پرسشنامه سنجیده می شود، یکی از پرسشنامه های معمول، مقیاس درجه بندی اضطراب ریاضی است (مارس ریچاردسون و لوین 1927)

در این پرسشنامه98 قسمتی، از پاسخگویان پرسیده می شود که در موقعیت های گوناگون ویژه ریاضی، چگونه احساسی دارند.

مثلاً پرسیده می شود که چگونگی رسیدن به جواب یک ریاضی را توضیح دهید یا تلفن سه نفر را به خاطر بسپارید یا مقدار زیادی پول خرد بشمارید.

درجه شیوع:

در مطالعه بیش از 9000 دانش آموز امریکایی، جونز (2001) دریافت که تقریباً 26 درصد در زمینه اضطراب ریاضی نیازمند کمک هستند.

اضطراب ریاضی حداقل از دو طریق می تواند بر عملکرد اثر بگذارد.

اولاً افراد دارای اضطراب ریاضی، ممکن است از واحدهای ریاضی یا موضوعاتی که شامل ریاضی می شود اجتناب کنند و این باعث می شود که آنها به مهارت و صلاحیت در عملکرد ریاضی دست نیابند.

ثانیاً اضطراب ریاضی می تواند مستقیماً بر عملکرد ریاضی تأثیر بگذارد (همبری، 1990) و افکار ناخوانده و نگرانی ها در مورد حل مسائل ریاضی می تواند در حافظه کارکردی (مفید) دخیل باشد (اشکرافت و کرک 2001).

بنابراین نگرانی در مورد انجام یک مسئله ریاضی می تواند شانس انجام یک محاسبه درست را کاهش دهد.

در انگلستان سه مطالعه در این زمینه انجام شده:

مطالعه1:

در مطالعه اول خطاهایی که افراد دارای اضطراب ریاضی و فاقد آن، در تکالیف حسابی پیچیده مرتکب می شوند بررسی شد.

برای مهارت های پیچیده، کدگذاری و حفظ اطلاعات مسأله، بازیابی پاسخ از حافظه بلند مدت یا محاسبه پاسخ از استفاده از قواعد و دستورالعمل ها مانند شمارش با حافظه کارکردی ضروری است.

در مقابل،‌ مسائل آسان با اعمال عددی ابتدایی در حافظه کارکردی یا راحت تر از آن حل می شوند. برای مثال بیشتر مردم برای پاسخ 3+2 مجبور به محاسبه نیستند و پاسخ آن را می دانند.

در این مطالعه، تأثیر اضطراب ریاضی بر عملکرد ریاضی در حین انجام یک سری به یادآوری حروف به عنوان یک عمل فرعی سنجیده می شود و همچنین تأثیر اضطراب ریاضی بر عملکرد فرعی مورد مطالعه قرار می گیرد.

در جریان مطالعه، 48 دانشجوی دوره لیسانس (19 مرد و 29 زن) بین 18 تا 25 ساله، سه عمل انجام دادند:

1- حفظ یک عمل ریاضی

2- فقط یک عمل به یادآور حروف

3- عمل دوگانه شامل ریاضیات و به یادآوری حروف.

دستورالعمل به این صورت بود:

1- ارائه حروف (حروف بلند خوانده می شود)

2- ارائه حاصل جمع (با زمانبندی جواب داده می شود)

3- وارد کردن و به یادآوری حروف به ترتیب (عمل دوگانه)

برای عملکرد ریاضی مشخص شد که اضطراب با دقت مرتبط بود. شرکت کنندگان دارای اضطراب ریاضی بالا، پاسخ های درست کمتری نسبت به افراد دارای اضطراب متوسط و پائین داشتند.

همچنین در عمل دوگانه نیز شرکت کنندگان دارای اضطراب بالا، پاسخ های درستشان از بقیه کمتر بود.

به هر حال یک تعامل مهم سه شاخه وجود دارد.

اضطراب × دشواری × عمل

در موقعیت اول که فقط ارائه حروف بود، تعاملی بین دشواری و اضطراب وجود نداشت.

در موقعیت عمل دوگانه، تأثیرات دشواری،‌اضطراب و دشواری ×‌ اضطراب وجود داشت، بطوری که شرکت کنندگان مضطرب کمترین پاسخ های درست را داشتند.

مطالعه 2:‌

اضطراب ریاضی و روانشناسی عصب شناختی

در مطالعه دوم،‌ فعالیت EEg (نوار مغزی) شرکت کنندگان در پاسخ به عمل جمع اعداد بدست آمد.

27 دانش آموز (10 مرد و 17 زن)‌ بین 18 تا 45 سال در این مطالعه شرکت کردند. شرکت کنندگان از طریق پرسشنامه سنجش اضطراب ریاضی به دو گروه با اضطراب بالا و پائین تقسیم شدند.

به هر شرکت کننده یک عمل بررسی ریاضی بر پایه کامپیوتر داده شد که در آن نیاز به استفاده از یک صفحه کلید بود برای پاسخ صحیح یا غلط به یک سری مسائل جمع دو رقمی.

(ERPS= پتانسیل مربوط به پیشامد)‌

نتایج حاکی از این بود که دامنه قابل توجهی از تفاوت ها در ERPS ها در بین گروه دارای اضطراب ریاضی وجود داشت.

وقتی یک فعالیت شامل عملکرد رقمی باشد، فعالیت ذهنی بیشتری وجود خواهد داشت این الگو مشابه بقیه اضطراب ها است به ویژه خوبی ها که در آنها یک محرک تهدید کننده تلقی می شود.

دامنه تفاوت های بعدی مربوط می شود به پردازش عددی واقعی و نشان می دهد که شرکت کنندگان دارای اضطراب ریاضی بالا، فعالیت بیشتری در لب پیشانی نشان می دهند وقتی مسائل محاسبه ای شکل یک عملکرد رقمی است.

تفاوت در لب های آهیانه ای نیزی مشاهده شد در بین گروههای مضطرب،‌ هر چند که اینها بطور متفاوت تحت تأثیر واقع نشدند بوسیله وجود یک عملکرد رقمی، نشان می دهد تفاوتهای محاسباتی متداول (عمدی) را در بین افراد دارای اضطراب ریاضی بالا و پائین.

تفاوت در فعالیت مغز در بین گروه های دارای اضطراب ریاضی، نشان می دهد که افراد دارای اضطراب ریاضی بالا بیشتر از افراد کم اضطراب تحت تأثیر واقع می شوند بوسیله وجود یک عبارت رقمی.

مشابه مطالعه اول، این هم می تواند به سبب تقاضای زیادی باشد که عبارت رقمی در سیستم حافظه کارکردی بجا می گذارد.

بر طبق نظریه فرآیند کارآیی آیزنک و کالوو (1992) اضطراب مانع کارآیی عملکرد می شود و عملکرد به توانایی های فردی بستگی ندارد.

در مورد اضطراب ریاضی، اضطراب می تواند مانع فرایند تکلیف شود و در نتیجه مانع اثر بخشی حافظه کارکردی می شود.

بعلاوه اضطراب ریاضی می تواند مانند یک عامل حواسی پرتی عمل کند (اشکرافت و کرک 2001)‌و نمی تواند مانع از این شود که افکار مزاحم حافظه کارکردی را اشغال کند و تأثیر زیان آوری بر عملکرد بگذارد.

مطالعه 3: یک مداخله مختصر برای اضطراب ریاضی

علاوه بر مطالعاتی که علت و نتیجه اضطراب ریاضی را جستجو کردند، تعدادی مطالعه تأثیر مداخله را بررسی کرده اند.

دو نوع تدبیر مداخله ای وجود دارد:

دیدگاه رفتاری که مستقیماً روی سازه های هیجانی اضطراب ریاضی متمرکز می کند و دیدگاه شناختی که روی اصلاح افکار نادرست که در اضطراب شرکت دارند تمرکز می کند (من به درد ریاضی نمی خورم)

در یک تجدید نظر فرا روانشناختی، همبری (1990) اشاره کرد که مداخلات رفتاری، در کاهش اضطراب ریاضی از دیدگاه شناختی مؤثرتر است. هر چند که برخی تدابیر شناختی و التقاطی، همانقدر خوب بودند مؤثرترین مداخله شامل حساسیت زدایی منظم بود. به هر حال مداخله مؤثر معمولاً نیازمند چندین جلسه است. بنابراین یک مداخله رفتاری مختصر را از طریق مداخله اصولی ایجاد کردیم.

از آنجایی که اضطراب ریاضی در ابتدای کودکی شروع می شود، ما کودکان دبستانی را هدف قرار دادیم تا تأثیر مداخله مان را در کودکانی که اضطراب را به مدت طولانی تجربه نکرده بودند ارزیابی کنیم.

154 نفر از سه دبستان در میدلند غربی موافقت کردند که در این مطالعه شرکت کنند و بطور تصادفی در یکی از دو موقعیت قرار گرفتند. گروه مداخله شامل 35 پسر 37 دختر بود که همه آنها بین 10 تا 11 سال داشتند.

در شروع مطالعه، شرکت کنندگان مقیاس درجه بندی اضطراب ریاضی کودکان را کامل کردند (1995 هنری و چیو ؛ MASC)

180 مشکل جمع ساده وجود داشت از جمله مشکلات پایه ای، مشکلات متوسط و شدید که بطور مساوی بصورت انواع رقمی و غیر رقمی عرضه شده بودند (اشکرافت و کرک 2001) یک هفته بعد شرکت کنندگان در موقعیت مداخله در یک جلسه حساسیت زدایی منظم یک ساعته که بوسیله برنامه تغییر و تبدیل شناختی میچنبام (1972) اصلاح شده بود شرکت کردند.

این برنامه شامل تمرین آرام سازی با تنفس دیافراگمی، استفاده از تصویر سازی برای کاهش اضطراب و حساسیت زدایی در محل بود.

این حساسیت زدایی عبارت بود از در معرفی گذاری مدرج به سمت مسائل ریاضی سخت تر و سخت تر در طول تمرین تنفس آرام کننده.

بعلاوه آنها تعلیم دیده بودند که این روش ها را در خانه انجام دهند.

شرکت کنندگان در گروه کنترل مداخله ای دریافت نکردند ولی در یک جلسه کنترل خنثی که شامل بازی های کلاسی بود شرکت کردند. در پایان مطالعه، مداخله به آنها آموخته شد. در یک و پنج هفته بعد از مداخله، تمام شرکت کنندگان MASC و سؤالات ریاضی را انجام دادند.

تحلیل های ابتدایی ما آشکار کرد که شرکت کنندگان در گروه مداخله، کاهش اضطراب را در MASC در یک و پنج هفته بعد نشان دادند در حالیکه در گروه کنترل تغییری مشاهده نشد.

بعلاوه عملکرد ریاضی در گروه مداخله در یک هفته بعد بهبود یافت و در پی گیری 5 هفته بعد ثابت ماند.

نتایج ما نشان می دهد که یک مداخله مختصر می تواند اضطراب ریاضی را با موفقیت کاهش دهد.

نتیجه و توصیه:

بر مبنای مطالعات ما و دیگر مطالعات، واضح است که اضطراب ریاضی تأثیر مستقیمی بر عملکرد ریاضی دارد. این تأثیرات زمانی بیشتر می شود که یک فعالیت نوعی نیز در حال انجام باشد.

این ممکن است وابسته به یک حواس پرتی در مدت سخنرانی یا موقعیت آزمایش یا انجام یک محاسبه پیچیده تر باشد که بخش نگهداری محاسبات را در حافظه درگیر می کند. بعلاوه عملکرد و داده های زیست – روانشناختی نشان می دهد که افکار نگران کننده که حافظه کارکردی را پر می کند، ممکن است مسئول این تأثیرات باشد.

بالاخره ما یک مداخله رفتاری بنا نهادیم که اضطراب ریاضی را کاهش می دهد و عملکرد را بهبود می بخشد.

فکر می کنیم که تعداد زیادی از دانش آموزان ممکن است اضطراب ریاضی را تجربه کنند. از آنجایی که دانش آموزان دارای اضطراب ریاضی مایلند از موضوعات دارای اجزای مساوی وابسته به ریاضی اجتناب کنند.

محتمل است که دانش آموزان MSOR کمک مستعد تجربه این اضطراب باشند. بسیاری از محققان معتقدند که اضطراب ریاضی آموخته شده است و همانطور که دانش آموزان مفاهیم جدیدتر یا روش های آموزش جدیدتری را تجربه می کنند ممکن است اضطراب را پرورش دهند بنابراین هیئت علمی MSOR می توانند از این امکان مطلع باشند و برای قرار دادن دانش آموزان در موقعیت هایی که کمتر تهدید کننده و استرس زا باشند تلاش کنند.

ملاحظات باید به جای تمرکز روی تواناییهای ذهنی و شناختی دانش آموزان برای کم کردن تجربیات اضطراب زا تلاش کنند.

مداخلات رفتاری که آرام سازی جسمانی، تصویر سازی و در معرض گذاری مدرج را هدف قرار می دهند. بسیار تأثیر گذار یافته شده اند.

این مداخلات بسیار مختصر است و به آموزش تخصصی کمی نیاز دارد.

پرخاشگری کودک

مهشید ملوکی — Fri, 29 May 2009 20:49:53 GMT

برای مطالعه مقاله پرخاشگری کودک از

مجله کودک
ماهنامه آموزشی، اطلاع رسانی
شماره 49، خرداد 88

به ادامه مطلب مراجعه فرمایید...

علل و عوامل پرخاشگری

تعریف پرخاشگری:

روانشناسان تعاریف متفاوتی از پرخاشگری کودک دارند یکی از این تعاریف به این صورت است: «نوعی بیان میل به قدرت و کنترل.» پرخاشگری نوعی فعالیت رفتاری است که انسان برای آزار رساندن به دیگران چه از طریق تمسخر کلامی و چه آزار جسمانی انجام می دهد.

پرخاشگری یا وسیله ای، یعنی برای به دست آوردن یک هدف است یا خصومت آمیز، یعنی به قصد آزار رساندن به دیگران. پرخاشگری می تواند بصورت بدنی یا لفظی باشد.

علل‌ و عوامل پرخاشگری‌ در کودکان:

علل و عوامل مؤثر بر پرخاشگری را میتوان در سه دسته به صورت زیر طبقه بندی کرد:

o عوامل محیطی (فرهنگی- اجتماعی- اقتصادی)

o عوامل روانشناختی

o عوامل زیست شناختی

v عوامل محیطی (فرهنگی- اجتماعی- اقتصادی):

v 1)خانواده:

شرایط محیط کودک ممکن است باعث تسهیل یا محدودیت گرایشهای زیست شناختی یا مانع آن شود. سهل گیری و طرد از سوی خانواده، هر دو باعث ایجاد میزان بالایی از پرخاشگری در کودکان می شود. اگر والدین در سالهای اولیه، بیش از حد سهل گیر و پذیرا باشند و نتوانند محدودیتهای مشخصی برای پرخاشگری کودک تعیین کنند، واکنشهای پرخاشگرانه کودک شدید و مداوم خواهم شد.

کنشهای متقابل خانوادگی غالباً یکی از عواملی است که می تواند باعث افزایش الگوی پرخاشگری شود. کودکان پرخاشگر معمولاً برابر عدم تأیید اجتماعی و انضباط کلامی و اکنشی نشان نمی دهند.

ü الف) یادگیری:

یکی‌ از دلایل‌ بسیار مهم‌ پرخاشگری‌ در کودکان‌ یادگیری‌ است. یعنی‌ کودکانی‌ که‌ الگوهای‌ رفتاری‌ پرخاشگرانه‌ داشته‌ اند، همانند الگوهای‌ خود رفتار می ‌کنند. چنانچه‌ پدر یا مادری‌ خلق ‌و خویی‌ عصبانی‌ و پرخاشگر داشته‌ باشند، مسلماً فرزندشان‌ نیز پرخاشگر خواهد شد. این‌ رفتار توسط‌ کودک‌ یاد گرفته‌ می ‌شود. فرایند همانند سازی‌ کاملاً ناخودآگاه‌ صورت‌ می ‌پذیرد. نکته‌ دیگر این‌ که‌ حتماً لازم‌ نیست‌ والدین‌ با خودِ کودک‌ پرخاشگری‌ کرده‌ باشند؛ چنانچه‌ او شاهد رفتارهای‌ خشونت ‌بار پدر و مادر با افراد دیگر نیز باشد، این‌ گونه‌ رفتار را فرامی‌ گیرد. بنابراین‌ کودکان‌ از طریق‌ مشاهده، رفتارهای‌ والدین‌ را می ‌آموزند.

داشتن الگوی مناسب در زندگی یکی از نیازهای انسان است. بررسی های انجام شده نشان می‌دهد که بیشتر کودکان پرخاشگر والدین خشن و متخاصمی داشته اند یعنی نه تنها کودک آنها از محبت لازم برخوردار نبود از الگوی پرخاشگری موجود در خانواده نیز تأثیر پذیرفته بود. دیکتاتوری خانواده هایی که تابع اصول دیکتاتوری هستند معمولاً رشد فرزندانشان را محدود می کند در این نوع از خانواده ها یک نفر حاکم بر اعمال و رفتار دیگران است که غالبا پدر چنین نقشی را دارد اما گاهی اوقات مادر، خواهران و برادران بزرگ‌تر نیز با دیکتاتوری رفتار می کنند. بچه هایی که در محیط دیکتاتوری پرورش پیدا می کنند ظاهراً حالت تسلیم و اطاعت در رفتارشان مشاهده می شود و همین حالت آنهارا به هیجان و اضطراب وا می دارد. این بچه ها در مقابل دیگران حالت دشمنی و خصومت به خود میگیرند و به بچه های هم سن و سال خود یا کمتر از خود صدمه می رسانند.

ü ب)توجه:

والدین باید به کودک و انواع نیازهای او توجه کنند.کودکی که توجه کافی دریافت نمی کند و به احساسات او توجه نمی شود، کمتر به احساسات دیگران توجه می کند و بیشتر بصورت پرخاشگرانه رفتار می کندوگاهی اوقات رفتار پرخاشگرانه کودک برای کسب توجه اطرافیان است.

ü ج)تقویت:

برای اینکه کودکی به عنوان پرخاشگر شناخته شود، لازم است هم تقویت اجتماعی فراوانی به خاطر رفتار پرخاشگرانه خود دریافت نموده باشد و هم با تحریکات عاطفی ناخوشایند مکرری از سوی محیط روبرو شده باشد.

تقویت مثبت یا منفی می تواند پرخاشگری را تحکیم بخشد. توجه به پرخاشگری کودک (چه توجه مثبت و چه منفی) بیش از نادیده گرفتن رفتار، ممکن است باعث تشویق پرخاشگری شود. مانند دیگر پاسخهای فرا گرفته شده، حذف تقویت پرخاشگری موجب خاموشی می گردد.

ü د)تنبیه:

والدین و مربیان که در برابر پرخاشگری و خشونت کودک عصبانی می شوند و به صورت پرخاشگرانه اورا تنبیه می کنند در تشدید این رفتار در او موثرند درچنین مواقعی تنبیه عامل تقویت کننده پرخاشگری است زیرا علاوه بر اینکه سبب خشم و احتمالاً پرخاشگری کودک می شود، شخص تنبیه کننده الگوی نامناسبی برای پرخاشگری کودک می شود.

والدینی که برای کنترل رفتار پرخاشگرانه کودکان خود از تنبیه بدنی استفاده می کنند، معمولاً فرزندانی بسیار پرخاشگر بار می آورند. تهاجم و تنبیه بدنی، حتی اگر توسط پدر و مادر و به عنوان نوعی اقدام انضباطی صورت بگیرد، نمونه بارزی از پرخاشگری می باشد و پدر و مادری که از این وسیله تربیتی استفاده می کنند، الگو و مدل صحیحی از رفتار پرخاشگرانه توسط یک فرد بالغ بزرگتر و قوی تر نسبت به یک شخص کوچکتر و ضعیف تر در معرض تماشای فرزند خود قرار می دهند. چون این رفتار معمولاً در مواقعی اتفاق می افتد که پدر و مادر آثاری از برانگیختگی عاطفی (عصبانیت) از خود نشان می دهند، کودک نیز یاد می گیرد که تحت این قبیل شرایط و نسبت به افراد مشابه با پاسخهای پرخاشگرانه عکس العمل نشان دهد. چون کودک نیز ممکن است دچار برانگیختگی عاطفی شده باشد، باعث تسهیل یادگیری می شود.

2)همسالان:

هرچند که بیشتر کودکان رفتار پرخاشگرانه را تأیید نمی کنند ولی در عمل آنرا تقویت می کنند. مثلاً وقتی کودکی تسلیم کودک پرخاشگر می شود، کودک پرخاشگر رفتارش را در موقعیت بعدی تکرار می کند و کودکی که تسلیم شده نیز یاد می گیرد که در موقعیتهای مشابه برای رسیدن به مقصود، از رفتاری مشابه رفتار کودک پرخاشگر پیروی کند و به این ترتیب او نیز پرخاشگری را می آموزد. اگر کودک دیگری شاهد برخورد این دو کودک باشد ، از طریق تقویت مشاهده ای، پرخاشگری را خواهد آموخت.

کودکستان نوعاً روابط متقابلی بین کودکان بوجود می آورد که به نگهداری رفتار پرخاشگرانه آنها کمک می کند. مقدار ارتباطات متقابلی که یک کودک با دیگران برقرار می کند و تعیین میزان و نوع تقویتی که او در مقابل رفتار پرخاشگرانه دریافت می نماید، نقش عمده ای بر عهده دارد.

کودکان پرخاشگر در حقیقت هدف پرخاشگری از سوی همسالان خود هستند. به این ترتیب دور باطلی از پرخاشگری و مقابله با پرخاشگری ایجاد می شود و تداوم می یابد. بنابراین پرخاشگری در نتیجه تأثیرات دو جانه ایجاد می شود. کودکان پرخاشگر از سوی همسالان ترد می شوند و همین همسالان با او رفتار نامناسبی خواهند کرد که این باعث تداوم و ازدیاد پرخاشگری دو جانبه می شود.

3)تلویزیون:

در برنامه های تلویزیونی به طور متوسط در هر ساعت پنج یا شش بار خشونت بدنی نمایش داده می شود، رفتار پرخاشگرانه شخصیت های تلویزیونی غالباً تقویت می شود چون قهرمان این برنامه ها به همان اندازه پرخاشگرند که ضد قهرمان ها.

تماشای خشونت نه تنها به رها سازی پرخاشگری در بیننده منجر میشود، بلکه ممکن است به تقلید مستقیم خشونت و پایین آمدن حساسیت نسبت به آن، یعنی بالا رفتن تحمل و آسان شدن پرخاشگری بیانجامد. در ضمن حساسیت کمتر می شود و کمتر احتمال دارد به فرد قربانی خشونت کمک شود.

v عوامل روانشناختی:

1) ناکامی:

ناکامی ‌ یکی‌ از مسائلی‌ است‌ که‌ به‌ پرخاشگری‌ می‌ انجامد. وقتی‌ کودک‌ به‌ هدف‌ خود دست‌ نیابد و ناکام‌ شود، یکی‌ از رفتارهایی‌ که‌ از او سر می‌ زند پرخاشگری‌ است. اگر خواسته های کودک برآورده نشود یا به نیازهایش رسیدگی نشود، پرخاشگر خواهد شد.یکی از دلایل پرخاشگری این است که نیازهای روانی کودک مانند نیاز به عشق، امنیت تحسین و شناخت برآورده نشود.

جدایی، تنبیه، موانعی که بر سر دستیابی به اهداف مهم وجود دارد،احساس بی کفایتی یا اضطراب که مانع رسیدن به اهداف مطلوب می شود یا عزت نفس را تهدید می کند، از عوامل ایجاد ناکامی هستند.

2) اضطراب‌:

شیرخواران تحریک پذیر که به دشواری آرام می شوند، در سه سالگی مضطرب، پر فعالیت و تندخو می شوند. کودکان‌ مضطرب‌ نمی ‌توانند کودکان‌ آرامی‌ باشند. آنها رفتارهایی‌ پرخاشگرانه‌ از خود بروز می ‌دهند؛ البته‌ بلافاصله‌ پشیمان‌ می ‌شوند و از والدین‌ خود عذرخواهی‌ می‌ کنند. اگر از کودک‌ مضطرب‌ بپرسیم‌ که‌ چرا پرخاش‌ می‌ کنی‌ و عصبانی‌ هستی؛ خواهد گفت‌ نمی‌ دانم ؛ یا خواهد گفت‌ دست‌ خودم‌ نیست.

3) تضادهای‌ درونی‌:

گاهی‌ کودکان‌ در دوگانگی‌ و تضادهای‌ درونی‌ قرار می‌ گیرند. یا بهتر بگوییم، گاهی‌ بر سر دو راهی‌هایی‌ گیر می ‌کنند و نمی‌ دانند کدام‌ راه‌ را انتخاب‌ کنند؛ و این‌ حالت‌ آنها را دچار تعارض، اضطراب‌ و خشم‌ می ‌کند. مثلاً کودکی‌ که‌ دوست‌ دارد نزد مادرش‌ در منزل‌ بماند و از طرفی‌ وقتی‌ می ‌بیند تمام‌ کودکان‌ به‌ مدرسه‌ می‌ روند، همزمان‌ تمایل‌ به‌ مدرسه ‌رفتن‌ نیز دارد، دچار دوگانگی‌ می ‌شود.

4) افسردگی‌:

پرخاشگری‌ و کج خلقی در کودکان‌ چنانچه‌ با علامت‌های‌ دیگر همراه‌ باشد، می ‌تواند نشانه ‌ای‌ از افسردگی‌ باشد که‌ در این‌ صورت‌ لازم‌ است‌ شرایط‌ زندگی‌ کودک‌ تمام‌ و کمال‌ مورد بررسی‌ قرار گیرد.

5)حسادت:

وجود فرزند جدید در خانواده باعث می شود مشغله های مادر زیاد شده و وقتی برای بازی با کودک و رسیدگی بیشتر به او نداشته باشد. حسادت در رسیدگی و توجه، یکی از مهمترین دلایلی است که کودک را مجبور می کند از خواهر و برادرش، دوستانش و کسانی که او را از حقوقش محروم می کنند، انتقام بگیرد.

v عوامل زیست شناختی:

1) تفاوت های جنسیتی:

تحقیقات نشان می دهد که پرخاشگری در پسران در مقایسه با دختران، مستقیم تر آشکار تر و بیشتر جسمی است ولی این بدین معنی نیست که پسرها پرخاشگرتر هستند ولی دخترها پرخاشگریشان غیرمستقیم، مخفی و در بیشتر اوقات بصورت کلامی است.انتظارات متفاوت فرهنگی و آداب و رسوم اجتماعی، ممکن است چنین تفاوتی را ایجادکرده باشد.

میزان پرخاشگری بین پسران و دختران متفاوت است. زیست شناسی و یادگیری هر دو در این تفاوتهای جنسیتی دخالت دارد.

به طور کلی پسرها خشم خود را راحت تر از دخترها ابراز می کنند و شاید توجیه فرهنگی آن این باشد که والدین و مربیان از پسران انتظار خشم دارند و از آن چشم پوشی می کنند. در صورتیکه گریه برای یک دختر عصبانی بیشتر مورد قبول است.

از سال دوم زندگی این تفاوت ها آشکار می شود. براساس مطالعات مشاهده ای در مورد کودکان نوپای بین سنین ۱ تا ۲ سال تفاوت های جنسیتی از لحاظ تعداد پرخاشگری بعد از ۱۸ ماهگی ظاهر می شود و قبل از آن اثری از آن نیست.

پسرها به خصوص وقتی که به آنان حمله می شود یا کسی مزاحم کارهایشان می شود تلافی می کنند. در یک مطالعه مشاهده ای در مورد کودکان پیش از مدرسه پسرها فقط اندکی بیش از دخترها مورد حمله قرار گرفتند، ولی دو برابر دخترها تلافی کردند.

2) بیماری‌ها و مصرف‌ دارو :

بعضی‌ از بیماری‌ها به‌ مصرف‌ دارو نیاز دارد و ممکن‌ است‌ از عوارض‌ جانبی‌ داروها کج ‌خلقی‌ و رفتارهایی‌ باشد که‌ خشونت‌ را برمی‌ انگیزند. یک بیماری یا نقص فیزیکی نیز ممکن است باعث احساس کمبود، شکستهای پی در پی و عدم کسب موفقیتهای تحصیلی شود و کودک برای اثبات خود و کسب یک موقعیت اجتماعی، دست به پرخاشگری بزند.

3) عوامل جسمانی:

اختلال در رسیدن اکسیژن کافی به مغز در بدو تولد، موجب پرخاشگر شدن کودک خواهد شد. در برخی از مواردی که اطفال را مستعد رفتار پرخاشگرانه می کنند، کودک هیچگونه نقشی ندارد و مشکلانی از بدو تولد یا قبل از تولد موجب این امر شده است. مصرف دارو توسط مادر و مبتلا بودن مادر به بیماریهایی همچون روان پریشی، از عوامل مستعدسازی کودک در بدو تولد برای ابتلا به پرخاشگری است. تغییرات متابولیکی در مغز کودک، پایین بودن سطح هوشی، عدم اعتماد به نفس، بی توجهی نسبت به کودک و تنبیه بدنی به جهت پیام منفی که به کودک می دهد، وی را پرخاشگر می کند. کودک نیازمند توجه پدر و مادر اعم از مثبت همچون تشویق و یا منفی چون تنبیه بوده که البته مثبت آن ارجحتر است. ولی، چنانچه کودک در شرایطی باشد که حس کند نمی تواند توجه مثبت والدین خود را جلب کند، توجه منفی را به بی توجهی والدین ترجیح می دهد. این رفتار بیشتر در خانواده هایی که والدین دارای تعارض و اختلاف بوده، بیمار باشند، مشروب و مواد مخدر مصرف کنند و یا دارای رفتارهای خلاف و ضد اجتماعی باشند، مشاهده می شود.

پرخاشگری گاه ممکن است دلیل فیزیکی داشته باشد. آسیب مغزی در بسیاری موارد ممکن است باعث چنین حالتی شود. به خصوص، دستگاه لیمبیک که بخشی مختص به پرخاشگری دارد. پرخاشگری می تواند اندیشه دارویی، هورمونی یا ژنتیکی داشته باشد.

طی مطالعاتی تعاملات بین ژنهایی خاص با انتقال دهنده های عصبی خاص مانند سروتونین یا با آنزیمهای خاص مانند مونوآمین اکسیداز یافت شده که خلق و پرخاشگری را تنظیم می کند.

همچنین تجربیاتی خاص در زندگی مانند مورد آزار واقع شدن روی ژنهای خاصی اثر می کند که رفتارهای ضد اجتماعی را افزایش می دهد.

سطوح تستوسترون در پسران نوجوان با گزارش پرخاشگری فیزیکی و کلامی و تحمل پذیری محرومیت و تحریک پذیری، همبستگی معنی داری دارد. خلق و خو نیز ممکن است تأثیرات مداومی داشته باشد.

(4انرژی:

برخی کودکان انرژی زیادی دارند ولی راه مناسبی برای تخلیه این انرژی نمی شناسند بنابراین برای کاهش سطح انرژیشان به پرخاشگری متوسل می شودند و انرژیشان را صرف فریاد زدن یا کتک زدن دیگران می کنند.

راهکارها:

1) رفتارمان با کودک پرخاشگرانه نباشد.

2) رفتار دیکتاتوری با کودک باعث می شود او حالت تدافعی به خود بگیرد و به دیگران آسیب بزند.

3) به نیاز کودک به عشق ، امنیت ، تحسین و ارضای کنجکاوی بی توجهی نکنیم.

4) به جای تشویق یا تنبیه رفتار پرخاشگرانه ، بهتر است آنرا نادیده بگیریم و به جای آن وقتی کودک آرام است ، توجه بیشتری به او بکنیم.

5) تنبیه بدنی را از رفتارمان حذف کنیم و رفتار پرخاشگرانه کودک را با پرخاش پاسخ ندهیم.

6) به کودکمان یاد بدهیم که حقش را از همسالانش بگیرد ( ولی بدون دعوا ) .

7) کودک را در معرض فیلم ها یا بازی های کامپیوتری خشن قرار ندهیم.

8) حواسمان باشد که تلاش های کودک برای رسیدن به هدفش بی جواب نماند. کودکی که سعی دارد لباسش را از کمد بیرون بیاورد ، اگر بعد از تلاش های بسیار موفق نشود ، پرخاشگر خواهد شد. حواسمان به این تلاش ها باشد.

9) اگر کودک بعد از پرخاشگری دچار عذاب وجدان شد و از شما عذرخواهی کرد ، بهترین زمان است که او را در آغوش گرفته ، ببوسید و به او بگویید به جای رفتار تندی که داشته بهتر بود چگونه رفتار می کرد.

10) اجازه ندهید تولد نوزاد جدید ، شما را از توجه به کودکتان باز دارد. بدانید که او کوچکترین تغییر در رفتار شما را احساس می کند و به انتقام جویی از نوزاد جدید می پردازد.

11) پسرانمان را ناخواسته به پرخاشگری تشویق نکنیم. بدانیم که بین پسر قوی و یک پسر پرخاشگر تفاوت بسیاری وجود دارد.

12) توجه مثبت خود را از کودک دریغ نکنیم چون ممکن است او برای جلب توجه ما دست به هر کاری بزند. او نیاز دارد ببیند که شما به تمام کارها و نیازهای او توجه می کنید.

13) راه های مناسبی پیدا کنیم تا انری کودک تخلیه شود. بازی با همسالان در پارک ، رفتن به کلاس های ورزشی ، شنا و .... باعث می شود دیگر نیازی به تخلیه انرژی از طریق پرخاشگری نباشد.

مهشید ملوکی

دانشجوی کارشناسی روانشناسی بالینی

دانشگاه علامه طباطبایی

منابع فارسی:

1) پروفسور آلن، اُ.راس، اختلالات روانی کودکان، دکتر امیر هوشنگ مهریار، انتشارات رشد 1376

2) پاول هنری ماسن، رشد و شخصیت کودک، مهشید یاسایی، نشر مرکز 1380

3) اکبری، ابوالقاسم، مشکلات نوجوانان و جوانان، چاپ دوم، نشر ساوالان، تهران 1381

4) نلسون، ریتا ولکس، الن سی، ایزارائل، اختلالات رفتاری کودکان، محمد تقی منشی طوسی چاپ چهارم، انتشارات آستان قدس رضوی 1369

5) نوابی نژاد، شکوه، رفتارهای بهنجار و نابهنجار کودکان و راههای پیشگیری و درمان، انتشارات انجمن اولیا و مربیان 1372

6) کاکاوند، علیرضا، روانشناسی مرضی کودک، نشر ویرایش 1385

منابع لاتین (مقالات):

1) Aggression & Delinquency by Philip Greven

2) Child’s behaviour & the source of aggression

3) Howto prevent aggression in children by Boon Kiat Chua 2007

4) Aggressive girlsSibylle Artz & Diana Nicholson 2002

5) Anger & aggression

6) Divelopment of phisical aggression from early childhood to adaulthood by Richard E.Tremblay

7) Anger and aggression in children (teaching self control) child developmnt series – Nomber 92m – 2004

8) Effects of childhood abuse by Firdusi Begum Uddin

مسائل جنسی کودکان

مهشید ملوکی — Fri, 29 May 2009 20:29:30 GMT

برای مطالعه مقاله خود ارضایی در کودکان از

مجله کودک
ماهنامه آموزشی، اطلاع رسانی
شماره 49، خرداد 88

به ادامه مطلب مراجعه فرمایید...

خود ارضایی در کودکان

بنابر آمار روانشناسان، حدود هشتاد درصد پسران و پنجاه درصد دختران پانزده ساله، اگر نه بیشتر به خود ارضایی می پردازند. آیا کودکان هم می توانند عمل خود ارضایی داشته باشند؟

این بستگی دارد به اینکه شما چه درک و برداشتی از خود ارضایی داشته باشید. اگر درک شما از خود ارضایی محدود به آن چیزی است که بزرگسالان برای ارضای جنسی خود انجام می دهند، باید بگوییم که شما در کودکان غالباً به چنین چیزی برخورد نمی کنید. اما چناچه خود ارضایی را به معنای لمس آلت جنسی، تحریک آن و یافتن احساس خوشایند از اینکار معنی کنید، آنگاه خواهید دید که در کودکان، این رفتار دیده می شود.

تحقیقات نشان می دهد که ٣۰ تا ۴۰ درصد از کودکان زیر ١٢ سال، چنین خود ارضایی را تجربه می کنند. اما در این تحقیقات ذکر نشده که عمل خود ارضایی در این کودکان دقیقاً چگونه است ؛ آیا فقط لمس کردن و خاراندن دستگاه تناسلی است یا همچنین تحریک طولانی مدت آن؟

به نظر متخصصین، عمل خود ارضایی در بزرگسالان به منظور کاهش اضطراب های جنسی، رفع خستگی ها، سرپوش نهادن بر عصبیت و نگرانی ها، فائق آمدن بر اتفاقات و پیشامدها، به خواب رفتن و یا صرفاً وسیله ای برای کسب لذت است.

بچه ها روی آلت تناسلی خود می نشینند، زیرا این کار برایشان احساس جالب و لذت بخشی به همراه دارد، و گاهی هم برای کاهش اضطراب یا به خواب رفتن به این عمل می پردازند.

طبق گزارش این متخصصان به نظر می رسد ١۰ درصد کودکان زیر دوازده سال گاهی به مرحله ارگاسم می رسند و گاهی شما نشانه هایی از آنرا مشاهده می کنید . تنفس آنها تند تر می شود و گاهی همزمان ادرار می کنند. هنگامی که پسر بچه ها ارگاسم می شوند، اسپرم از آنها خارج نمی شود، چون اسپرم سازی از مرحله بلوغ آغاز می شود.

از نظر اسلام، در مراحل رشد که کودک هنوز به بلوغ جنسی نرسیده است، بازی کردن با آلت تناسلی، استمناء خوانده نمی شود . استمناء هنگامی است که فرد بالغ به قصد رسیدن به ارگاسم، خود را تحریک می کند.

کودکان از راه تماس آلت تناسلی با لباس زبر و تنگ، یا کشیدن خود بر روی نرده و یا چسبیدن به تشک و لحاف احساس لذت می کنند و در اثر تکرار این زمینه، لذت را کشف کرده و به استمناء کشانده می شوند. غیر از جنبه های فوق، علل و محرک های دیگری هم وجود دارند که زمینه را برای تحریک و استمناء فراهم می کنند، از جمله دستکاری آلت تناسلی که در کودکان بسیار دیده می شود و یا مشاهده روابط آمیزشی دو فرد که طفل را به تقلید وا می دارد. در جمع، می توان گفت بسیاری از کودکان دارای حیات جنسی هستند، گاهی آنرا آشکار می کنند . از آن بابت که هنوز به زشتی و قبح مسئله آگاه نیستند و زمانی هم در خفا بدان سرگرمند و این هنگامی است که کسی را مانع خود ببینند.

عوامل پدید آورنده استمناء :

عوامل بسیاری در ایجاد این روحیه و رفتار دخالت دارند که ما ذیلاً به شرح و بررسی مختصر یکایک آنها می پردازیم :

الف – عوامل زیستی :

١ - وجود انگل های معدی و کرمک که سبب پیدایش خارش در مقعد و یا ورم در اطراف دستگاه تناسلی می شود و کودک با خاراندن خود سعی دارد آنرا از خود دفع و خویشتن را راحت کند . این خارش ها در مواردی سبب احساس لذتی در طفل می شود که از آن پس سعی به تکرار آن داشته و تدریجا بدان مبتلا می شود.

٢ - ابتلای به بلوغ زودرس که ناشی از عدم تعادل در ترشح هورمونها و کار غدد بویژه غده جنسی است و باید بگوییم که این امر ممکن است از سنین خردسالی عارض شود و در این ابتلا پسر و دختر مطرح نیست، هر دو جنس گرفتارند.

۳ - وجود نامنظمی پوستی در محل ختنه که سبب تحریک های بی مورد است و یا تورم در اطراف غشاء مخاطی مهبل.

۴ - وجود حالتی چون یبوست که خود می تواند عاملی برای این امر باشد و نیز نگهداری ادرار و مدفوع در خود که ناشی از روش غلط تربیتی والدین است. عادت به تخلیه در کودکان باید از حدود سنین یک و نیم سالگی در طفل پایه گذاری شود و طفل در این رابطه خاطره بدی در رابطه با دشواری تخلیه نداشته باشد.

۵ - در اثر عدم شستشوهای منظم، یا وجود بیماری های مختلف جلدی حالت خارش در دستگاه تناسلی و دفع کودک احساس می شود.

6 - رشد بدن و بویژه دستگاه تناسلی که سببی برای تحریک پذیری است و در چنین مواردی در پوشش و لباس کودک و بویژه در مورد زیر جامه باید مراقبت داشت که زبر و یا بسیار نرم نباشد. این زمینه برای نوجوانان بیشتر و برای پسران زیادتر از دختران است.

ب – عوامل مکانیکی:

١ - دستکاری های کودکان بدین معنی که برخی از کودکان دائما با خود بازی می کنند و دستشان با خودشان مشغول است. در جایی که تنها هستند و یا حتی در حضور دیگران چنین عادت بدی را دارند . دست در جیب شلوار کرده و با خود بازی می کنند. در مستراح و در حین دفع و یا در حمام با خود مشغولند. این امر بتدریج عادت به استمناء را در آنان ایجاد می کند.

٢ - مالیدن خود به تشک و یا به نرده و پله خود سبب دیگری برای بروز این حالت است . در ابتدای کار این امر صورت بازی و سرگرمی دارد ولی بتدریج پایه غلطی در این رابطه گذارده می شود و طفل سر از ابتلا در می آورد.

۳ - نوازش های غلط مادران و یا مربیان و یا مبتلایان به ضعف قوای جسمانی که سعی دارند از طریق دستکاری با کودکان و بازی ناروا با آنان، خود را تخلیه نمایند. این نوازش می تواند شامل دست کشی به کشاله ران یا برخورد دست با آلت تناسلی کودک باشد.

۴ - شستشوهای افراطی همراه با دستکاری کودک در حمام یا مستراح که در این امر مؤثر است. شک نیست که مادر طفل در حین شستن طفل چنین قصد و نظری ندارند ولی روش آنها سبب پیدایش این حالت در طفل می شود و ممکن است عمری او را مبتلا نمایند.

در کل فراموش نکنیم که تحریک آلت تناسلی سن بسیار خاصی نمی خواهد. براساس پاره ای تحقیقات از حدود سنین ۳ تا ٢۰ هفتگی در کودک وجود دارد و هر قدر که به سن کودک اضافه شود تحریک پذیری بیشتر است.

ج - عوامل روانی :

١ - اختلال روانی در کودکان و نوجوانان، خود از عواملی می شود که طفل برای بازی به خود روی می آورد. شاید از علل مهمی که در این رابطه با روان پریشان برخورد می کنیم و آنها را مبتلای به این رفتار می یابیم، همین امر باشد. می دانید که استمناء در نزد این گروه بسیار شایع است.

٢ - کنجکاوی و کشف در کودکان هم سبب می شود که آنها برای شناخت تفاوت دنیای خود با جنس مخالف اقدام کنند و یا به اعضای خود حساس شوند و پس از دستکاری به کشفی در این رابطه نائل آیند.

3 - میل به اشتغال و بازی از ویژگی های حیات کودک است. اگر زمینه برای سرگرمی سالم جهت او وجود داشت به آن سرگرم می شود و اگر مسئله خلاف آن بود به خود می پردازد . در همه حال برای آنها مهم است که دست و اعضایشان به چیزی مشغول باشد.

4 - منع های غلط و شدید و تهدیدها و پرهیز دادن های مکرر از یک امر سبب می شود کودک به آن امر توجه بیشتری کند تا دریابد در قبال آن چه واقعه یا مسئله ای نهفته است. بویژه آنگاه که منع های والدین با شور و اضطراب و دل نگرانی آشکار باشد.

5 - حالت تنهایی و انزوا و حالت احساس بی کسی، سربار و زائد بودن، در نتیجه خود را از مهر و عنایتی محروم دیدن که از دیدی دارای جنبه عاطفی است در این امر دخالت دارد و موجبات لغزش و انحراف را فراهم می آورد، کودک و نوجوان را به خود و لغزشکاری با خود متوجه می سازد.

6 - در مواردی که هیجانات روانی کودک را تحت فشار قرار می دهد و او را به ارضای فوری کشش جنسی بکشاند، همان امری که فروید آنرا استمناء اضطراری می نامد.

د - عوامل عاطفی :

مسئله عاطفه را نمی توان امری ساده و بی حساب پنداشت تأثیر آن در رفتار و از جمله در جنبه لغزش، غیر قابل انکار است. استمناء کودکان اگر از این دید بررسی شود، نوعی تلاش برای آزاد ساختن خود از نزاع های داخلی و ناراحتی های درونی است و ما در این زمینه مواردی را مطرح می کنیم:

١ - احساس محرومیت در کودکان، خود بخشی از علل تن دادن کودکان و نوجوانان به استمناء و لغزش است . این امر بویژه در کسانی وجود دارد که از مهر و محبت بویژه مهر مادری محرومیت دارند.

٢ - اضطراب و نگرانی در افراد که این خود سبب و انگیزه ای می شود که آدمی پس از ابتلای به آن بدنبال تسکین برود. مخصوصا آنها که ابتلایشان در رابطه با استمناء امری سابقه دار است، خود به این امر روی می آورند و به افراط در آن می پردازند.

٣ - اعمال محبت غلط دایه و پرستار به صورت بازی با دستگاه تناسلی کودک

۴ - حل عقده ها بویژه عقده حقارت که آدمی را وا می دارد برای جبران آزادگی درونی خود و تعدیل آن و در مواردی هم غلبه بر عقده، به این امر اقدام نمایند.

و - عوامل اجتماعی :

١ - نوعی از بازی های کودکان که موجبات تحریک و در پی آن لغزش ها را در کودکان فراهم می کند مثل کول بازی که در آن کودکان بر دوش یکدیگر سوار می شوند، دکتر بازی و ...

2 - مشاهده عکس های تحریک کننده، خود می تواند از عوامل لغزش و یا لااقل جهت دادن افراد به سوی رفتارهای ناروا باشد. و به همین نظر ضروری است به جای جستجوی علت انحراف از کودکان سعی به جستجوی علت از محیط کنیم.

3 - شنیدن داستان های بدآموز و وقاحت بار نیز در این امر مؤثر است . همانگونه که شما به تشریح رفتار ناروای کسی می پردازید شنونده به صورت غیر مستقیم تحت تأثیر آن قرار خواهد گرفت.

4 - در مواردی که کودکان، دچار شرم و حیای افراطی هستند و با دیگران جوششی ندارند.

راه های جلوگیری از خود ارضایی کودک :

· دست های کودک مشغول کار و به هنگام خواب از رختخواب بیرون باشد. داشتن اسباب بازی و یا بازی با همسالان در از بین بردن این عمل مؤثر است، از آن بابت که دست کودک مشغول بدان و فکر او مشغول با همسالان است.

· اضطراب از عوامل مهم در زمینه افراط جنس است. باید از ایجاد این زمینه در طفل خودداری بعمل آید.

· از ایجاد خستگی ذهنی در کودک جلوگیری بعمل آید که این خود از علل استمناء و افراط در آن است.

· تا وقت خواب کودک نرسیده به رختخواب نرود. پس از بیداری، فوری از رختخواب بیرون آید.

· از پوشیدن لباس تنگ و زبر که مایه تحریک می شود خودداری بعمل آید.

· رختخواب پسران و دختران (اگرچه برادر و خواهر باشند) بایداز هم جدا شود. زیرا از عوامل محرک جنسی، اصطکاک و لمس است. چنانچه جدا کردن اتاق خواب امکان پذیر نباشد، می توان با کشیدن پرده، یک اتاق را به چند قسمت تقسیم کرد.

· کودک را نترسانید و قبل از خواب او را وادار کنید به دستشویی برود. پر بودن مثانه ممکن است باعث تحریک جنسی شود. ( ١۰)

· زدن ضربه های مکرر به کفل کودک هنگام تنبیه ممکن است تأثیر منفی بر رشد و تکامل جنسی کودک داشته باشد. زیرا بدلیل نزدیک بودن اندام تناسلی به کفل، کودک ممکن است تحریک جنسی شود.

· هنگام استفاده از تنقیه یا حرارت سنج روده ای بایستی شدیداً مراقب بود و استفاده از آن ها را با ملایمت انجام داد.

· این امکان هست که ما فضولی ها و نگاه های خیره کودکان خود را هنگام دوش گرفتن یا لباس پوشیدن تحمل کنیم، اما نباید این رفتار آنها را تشویق کنیم.

· کودک هر عمل یا سخنی را از والدین به عنوان الگو یاد می گیرد و آنرا تکرار می کند، بنابر این کودک نباید در معرض دیدن و یا حتی شنیدن صدای تنفس والدین در هنگام مقاربت جنسی آنان باشد.

· بچه ها از سر کنجکاوی بازی های جنسی می کنند و این امری طبیعی است و اگر دیدید که فرزندتان در حضور بچه دیگری برهنه یا نیمه برهنه شده است، عکس العمل شما بسیار مهم است، و بر احساسی که فرزندتان در آینده نسبت به بدن خود و اعضای خصوصی آنها پیدا خواهد کرد، تأثیر بسیار مهمی خواهد گذاشت.( ١٢ )

· تنبیه کردن و جملات آمرانه ای چون " دست نزن " بدترین نحوه برخورد با کودکانی است که با آلت تناسلی خود بازی می کنند. باید توجه داشت، کودکان قدرت تمرکز ضعیفی دارند و می توان با اقدام ساده ای، کودک را از این عمل باز داشت. می توان در صورت برخورد با چنین بازی یا عملی، با محول کردن کاری به کودک یا پرسیدن سؤالی، کودک را از این تحمل به طور موقت باز داشت.(11)

· مراقب فیلم هایی که فرزندتان می بیند، باشید . بچه های کوچک، زیاد تقلید می کنند و هر آنچه را که از سوی بزرگترها می بینند، انجام می دهند. حتی اگر پی به اهمیت آنچه که تقلید می کنند، نبرده باشند.(١) فیلمهای ترسناک نیز تاثیر منفی دارد.

مهشید ملوکی

دانشجوی کارشناسی روانشناسی بالینی

دانشگاه علامه طباطبایی

فهرست منابع

١ ) راهنمای کامل تربیت کودک / الیزابت پنتلی / مترجم : اکرم قیطاسی / انتشارات صابراین 1383 / ص 64، ص 206، ص 248

٢ ) رابطه بین والدین و کودکان / دکتر هایم جی. گینات / مترجم : سیاوش سرتیپی / انتشارات اطلاعات / تهران 1382 / ص115، ص127

٣ ) کودک خود را روانکاوی کنید / مرتضی صادقکار / نشر ناوک 1374 / ص 135، ص 217، ص 219

۴ ) خانواده و مسائل جنسی کودکان / دکتر علی قائمی / انتشارات اولیاء و مربیان جمهوری اسلامی ایران / 1366

۵ ) تربیت و بازسازی کودکان / دکتر علی قائمی / انتشارات امیری / ص 216، ص 217، ص 219

۶ ) روانشناسی رفتار جنسی ( نظریه ها و دیدگاه ها ) / دکتر محمد باقر کجباف / نشر روان 1378 / ص 184، ص 152

٧ ) تمایلات و رفتارهای جنسی انسان / دکتر بهنام اوحدی / انتشارات آتروپات / اصفهان 1379 / ص 78

8) گفتگو با دکتر محسن فرمهینی فراهانی، دبیر علمی کنگره بین المللی خانواده و سلامت

٩ ) سلامت جنسی در کودکان و نوجوانان / علی کریمی / انتشارات رسانه تخصصی / تهران 1387

١۰ ) خانواده و تربیت کودک

١١ ) روانشناسی بازی / سیامک خدایی خیاوی / انتشارات احرار 1380/ ص 116 تا ص 119

١٢ ) کلید های آموزش و مراقبت از سلامت جنسی کودکان و نوجوانان / دفر بتاس، کریستال / ترجمه سارا رئیس طوسی / نشر صابرین 1381

١۳ ) انسان در مسیر زندگی / دکتر محمد مجد

١۴ ) روانشناسی تربیتی / دکتر علی شریعتمداری

١۵ ) رفتار با خردسالان / دکتر زهرا معتمدی

١۶ ) رفتار کودک / مهدی قراچه داغی

١٧ ) امیریان زاده، مژگان . محمدی، حسین . محمدی، مهدی / آموزه های دینی و نقش آن در تربیت جنسی و تحکیم بنای خانواده / کتاب مقالات سومین کنگره سراسری خانواده و سلامت جنسی / تهران . دانشگاه شاهد / ص 278

www.kudakaniran.com(18

www.nedayemoshaver.com(19

)www.irshafa.ir20

چرا؟

مهشید ملوکی — Fri, 22 May 2009 14:57:23 GMT

زندگی دقیقا همان چیزی را به ما می دهد که از آن انتظار داریم, نه بیشتر, نه کمتر.

آغاز

مهشید ملوکی — Tue, 19 May 2009 19:52:40 GMT

امروز، اولین روز از بقیة عمر شماست.